Wat betekent de overstap naar herbruikbare onderleggers op de IC voor afvalproductie en het risico op decubitus?
Inhoudsopgave
Aanleiding
Op de Intensive Care (IC) worden veel absorberende onderleggers (“blueys”) gebruikt voor incontinentiezorg, wondzorg en bescherming van bedden en materialen. Deze onderleggers zijn vaak wegwerp en dragen bij aan de hoeveelheid zorgafval en de milieu-impact. Tegelijk maken zorgprofessionals zich zorgen of herbruikbare alternatieven nadelig zijn voor de patiëntveiligheid. Met name het risico op decubitus (beschadiging van de huid en/of het onderliggende weefsel door druk of schuifkrachten) is een grote zorg.
Dit onderzoek kijkt expliciet naar de overstap van wegwerp naar herbruikbaar zorgtextiel op de IC, en neemt daarbij zowel klinische uitkomsten (decubitus), acceptatie door zorgprofessionals als milieueffecten mee. Absorberende onderleggers worden niet expliciet benoemd in de Top-22 medische wegwerpartikelen met de grootste milieu-impact van UMCNL. Maar onderleggers worden veelvuldig gebruikt op de IC en dragen daarmee bij aan de hoeveelheid zorgafval en de milieu-impact.
Resultaten
Het onderzoek betrof een voor- en na-studie op één grootstedelijke IC in Australië, waarbij werd overgestapt van wegwerp absorberende onderleggers naar herbruikbare absorberende onderleggers. In totaal zijn er 2.114 patiënten geanalyseerd.
Decubitus
- Het percentage patiënten met decubitus daalde van 7,3% (met wegwerp onderleggers) naar 5,2% (met herbruikbare onderleggers).
- Na correctie voor patiëntkenmerken (zoals ziektelast, leeftijd en ligduur) was het type onderlegger geen significante voorspeller van decubitus.
→ De overstap naar herbruikbaar linnen had geen effect op het optreden van decubitus.
Milieu-impact
- Het gebruik van herbruikbare onderleggers bespaarde circa 496 kg restafval per jaar in de ICU.
- In de oude situatie werden ruim 21.500 wegwerp onderleggers per jaar afgevoerd naar de verbranding/stort.
Acceptatie door zorgprofessionals
- Verpleegkundigen beoordeelden het gebruik van de herbruikbare onderleggers positief, met een gemiddelde tevredenheidsscore van 87,2%. De beoordeling had betrekking op duurzaamheid, gebruiksgemak, geschiktheid voor de zorgpraktijk en kosteneffectiviteit.
- Enkele aandachtspunten betroffen juiste toepassing (plaatsing, wrijving, contaminatierisico).
Praktische toepasbaarheid
Onderbouwde keuze voor herbruikbaar
Dit onderzoek laat zien dat herbruikbare absorberende onderleggers geen slechtere klinische uitkomsten geven dan de wegwerp variant. Dat verlaagt de drempel om herbruikbare alternatieven serieus te overwegen.
Belang van implementatie en scholing
Succes hangt samen met duidelijke instructies en training voor zorgprofessionals over correct gebruik.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
- Radboud UMC & VGZ - Verdwijnen van plastic beddenhoes
- Annadal Kliniek - Witte hydrofiel doeken in plaats van celstofmatjes
- UMCG - Wasbare onderlegger (ter vervanging van de celstofmat)
- De Groene Z - Celstofmatje
- De Groene OK - Groene tips: hoe komen we van de celstofmat en disposables af?
- St. Antonius Ziekenhuis - 43% Minder celstofmatjes gebruiken door een bewustwordingscampagne
Beperkingen
- Het onderzoek is uitgevoerd in één ziekenhuis in Australië en maakt gebruik van bestaande patiëntgegevens. Daardoor geven de resultaten een goed beeld van de praktijk, maar zijn ze niet automatisch toepasbaar op alle zorginstellingen of op zorginstellingen in Nederland.
- Mogelijke onderrapportage van decubitus kan niet volledig worden uitgesloten.
- Er is geen volledige levenscyclusanalyse (LCA) uitgevoerd van herbruikbaar versus wegwerp linnen.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.