Aanbevelingen voor toekomstig onderzoek
Binnen de zorg wordt veel onderzoek gedaan naar duurzaam inkopen van medische hulpmiddelen. Tegelijkertijd zien we dat er nog belangrijke kennis ontbreekt. Op deze pagina vind je aanbevelingen voor toekomstig onderzoek, gebaseerd op bestaand onderzoek én op vragen uit de zorgpraktijk.
Deze pagina wordt nog aangevuld.
Afdekmateriaal en dekens
Validatie van aannames in bestaande LCA-studies
Er zijn reeds meerdere LCA’s uitgevoerd naar afdekmateriaal en dekens (o.a. FAW-dekens en ziekenhuislinnen). Deze studies zijn echter grotendeels gebaseerd op modelaannames.
Aanbevelingen:
- Onderzoek het daadwerkelijke aantal hergebruikcycli van herbruikbare dekens in de klinische praktijk;
- Valideer aannames over productlevensduur, uitval en vervanging, en verlies in logistieke processen;
- Vergelijk praktijkdata met bestaande LCA-uitkomsten om de betrouwbaarheid van modelstudies te toetsen.
Verdere uitwerking van levenscyclusanalyses (LCA)
Hoewel LCA’s beschikbaar zijn, verschillen deze in scope en diepgang.
Aanbevelingen:
- Voer cradle-to-grave LCA’s uit waarin alle levensfasen worden meegenomen: productie, gebruik, wassen en drogen, transport, afvalverwerking.
- Breid bestaande LCA’s uit met variatie in energiemix, en verschillende wasprocessen en beladingsgraden
- Vergelijk meerdere producttypen (bijv. verschillende FAW-dekens of katoenen dekens) binnen één uniform raamwerk.
Integratie van milieu- en kostenanalyses
Huidige studies richten zich vaak óf op milieu-impact óf op kosten.
Aanbevelingen:
- Combineer LCA met Total Cost of Ownership (TCO)-analyses;
- Onderzoek de samenhang tussen milieu-impact, en directe en indirecte kosten (incl. logistiek en verwerking);
- Ontwikkel methoden om milieu- en kosteneffecten gezamenlijk te beoordelen in besluitvorming.
Effect van gebruiksbeleid en standaardisatie
Studies tonen aan dat gebruik van afdekmateriaal sterk varieert tussen instellingen en vaak routinematig plaatsvindt.
Aanbevelingen:
- Onderzoek de impact van standaardgebruik versus indicatiegericht gebruik van dekens, en uniforme protocollen op materiaalgebruik en milieu-impact;
- Kwantificeer verschillen in gebruik tussen instellingen en relateer deze aan beleid en werkprocessen;
- Analyseer in hoeverre aanpassing van gebruiksafspraken leidt tot reductie van materiaalgebruik.
Rol van gedrag van zorgprofessionals en patiënten
Gedrag en routines spelen een belangrijke rol in het gebruik van afdekmateriaal, maar zijn beperkt onderzocht.
Aanbevelingen:
- Onderzoek determinanten van gebruik, zoals gewoontegedrag en risicoperceptie (bijv. comfort, veiligheid);
- Analyseer de invloed van zorgprofessionals en patiënten (bijv. acceptatie van minder of alternatief gebruik);
- Evalueer effectiviteit van gedragsinterventies gericht op reductie van materiaalgebruik.
Vergelijking binnen bredere zorgprocessen
Afdekmateriaal en dekens maken onderdeel uit van bredere zorgprocessen waarin meerdere hulpmiddelen en textielstromen samenkomen.
Aanbevelingen:
- Vergelijk de milieu-impact van afdekmateriaal met andere medische hulpmiddelen en zorgtextiel binnen hetzelfde proces (bijv. OK, IC, dialyse);
- Voer integrale analyses uit op procesniveau om relatieve impact en prioriteiten te bepalen;
- Onderzoek substitutie-effecten (bijv. verminderd gebruik van dekens versus inzet van andere interventies).
Generaliseerbaarheid naar andere zorgcontexten
Beschikbare studies zijn vaak uitgevoerd binnen één type zorgsetting (bijv. OK, IC of dialyse).
Aanbevelingen:
- Breid onderzoek uit naar andere zorgcontexten, zoals verpleegafdelingen, langdurige zorg (VVT) en thuiszorg;
- Voer multicenter studies uit om variatie tussen instellingen inzichtelijk te maken;
- Onderzoek in hoeverre resultaten uit specifieke settings toepasbaar zijn in andere delen van de zorg.
Incontinentiemateriaal
Optimalisatie van TDH-technologie
Het onderzoek is gebaseerd op een ex ante-analyse en maakt gebruik van aannames over energieverbruik en procesprestaties van thermische drukhydrolyse.
Aanbeveling: voer vervolgonderzoek uit op een volledig operationele TDH-installatie om energieverbruik, kosten en schaalbaarheid in de praktijk te meten.
Toepassing op incontinentiemateriaal in de zorgcontext
De resultaten zijn grotendeels gebaseerd op luiermateriaal en huishoudelijk gebruik; verschillen met incontinentiemateriaal voor volwassen zorggebruikers zijn niet apart geanalyseerd.
Aanbeveling: voer een specifieke LCA uit voor incontinentiemateriaal in zorginstellingen, inclusief gebruikspatronen en logistiek.
Gebruik en wasgedrag verder uitwerken
De milieu-impact van wasbare luiers blijkt sterk afhankelijk van wasgedrag en gebruikte apparatuur.
Aanbeveling: onderzoek variaties in wasgedrag (temperatuur, trommelvulling, drogergebruik) en de invloed van een schonere elektriciteitsmix op de milieu-impact van wasbare systemen.
Laryngoscoop
Milieu- en kostenimpact van recycling kwantificeren
In dit onderzoek is geen levenscyclusanalyse (LCA) of kostenanalyse uitgevoerd. Daardoor is nog niet duidelijk hoe de milieu-impact en kosten van het herverwerken van Zamak zich verhouden tot verbranding of productie van virgin materiaal.
Aanbeveling: voer een cradle-to-grave LCA en een life cycle costing (LCC) uit voor het all-in-one recyclingproces en vergelijk deze met de huidige praktijk van afvoer (verbranding) en productie van nieuwe Zamak-onderdelen.
Opschaling en processtabiliteit verder onderzoeken
Het recyclingproces is getest op labschaal met beperkte volumes. Opschaling naar grotere hoeveelheden en structurele toepassing in de zorg is nog niet onderzocht.
Aanbeveling: onderzoek hoe het all-in-one proces kan worden opgeschaald, inclusief effecten op materiaalkwaliteit, energieverbruik, procesbetrouwbaarheid en kwaliteitsborging.
Logistieke en organisatorische randvoorwaarden in ziekenhuizen analyseren
Het onderzoek besteedt geen aandacht aan de praktische organisatie van inzameling, veilige opslag en transport van gebruikte laryngoscoopbladen binnen en tussen ziekenhuizen.
Aanbeveling: analyseer logistieke stromen, kosten en verantwoordelijkheden voor gescheiden inzameling en herverwerking van metalen disposables in ziekenhuizen, inclusief eisen rond infectiepreventie en veiligheid.
OK-jassen
Voer aanvullend en vergelijkend LCA-onderzoek uit naar verschillende typen OK-jassen
Er zijn al levenscyclusanalyses beschikbaar, maar deze richten zich voornamelijk op steriele OK-jassen, vaak in vergelijkingen tussen wegwerp en herbruikbare varianten. Daardoor ontbreekt inzicht in andere typen OK-jassen en is de vergelijkbaarheid tussen studies beperkt.
Aanbeveling: voer vergelijkend LCA-onderzoek uit naar verschillende typen OK-jassen (zoals wegwerp versus herbruikbaar, en steriel versus niet-steriel), zodat verschillen in milieu-impact beter inzichtelijk worden.
Neem meerdere milieu-indicatoren mee in duurzaamheidsanalyses
Huidig onderzoek richt zich vaak op klimaatimpact, terwijl andere milieueffecten ook relevant zijn voor een integrale beoordeling.
Aanbeveling: voer LCA-onderzoek uit waarin naast CO₂-uitstoot ook watergebruik, energiegebruik en afvalproductie worden meegenomen, zodat een bredere duurzaamheidsafweging mogelijk wordt.
Valideer praktijkaannames rondom hergebruik en levensduur
De uitkomsten van studies naar herbruikbare OK-jassen zijn sterk afhankelijk van aannames over levensduur en aantal gebruikscycli, die in de praktijk kunnen afwijken.
Aanbeveling: doe praktijkgericht onderzoek naar het daadwerkelijke aantal hergebruikscycli, uitval en gebruikspatronen van OK-jassen binnen zorginstellingen.
Onderzoek de impact van reiniging en sterilisatieprocessen
Bij herbruikbare OK-jassen verschuift een deel van de milieu-impact naar wassen en sterilisatie, maar deze processen zijn nog beperkt in detail onderzocht.
Aanbeveling: analyseer de milieu-impact van verschillende reinigings- en sterilisatiescenario’s (bijvoorbeeld centrale versus decentrale verwerking), en bepaal de invloed hiervan op de totale impact per gebruik
Vergelijk materiaalkeuzes en alternatieve textielsoorten
OK-jassen worden gemaakt van verschillende materialen, zoals katoen en synthetische vezels, die elk een andere milieu-impact en levensduur hebben.
Aanbeveling: onderzoek de milieu-impact van verschillende materiaalsoorten en mogelijke alternatieven (zoals nieuwe of biobased vezels), inclusief de invloed van mengmaterialen op hergebruik en recycling.
Onderzoek acceptatie en gebruikservaring van herbruikbare OK-jassen
De implementatie van duurzamere alternatieven wordt mede bepaald door acceptatie door zorgprofessionals, waarbij factoren zoals comfort, veiligheid en gebruiksgemak een rol spelen.
Aanbeveling: voer gebruikersonderzoek uit naar de ervaren kwaliteit, veiligheid en acceptatie van herbruikbare OK-jassen, en identificeer welke factoren deze beïnvloeden.
Neem sociale duurzaamheid in de productieketen mee
De productie van textiel kan gepaard gaan met sociale risico’s in de keten, die vaak buiten beschouwing blijven in milieu-analyses.
Aanbeveling: voer ketenonderzoek uit naar de sociale impact van verschillende typen OK-jassen, bijvoorbeeld gericht op arbeidsomstandigheden en herkomst van grondstoffen, en combineer dit waar mogelijk met milieu-analyses.
Speculum
Neem naast klimaatimpact ook andere milieu-indicatoren mee
De beschikbare onderzoeken richten zich vooral op CO₂-uitstoot. Daardoor blijft nog onduidelijk hoe eenmalige en herbruikbare specula zich tot elkaar verhouden op andere relevante milieuaspecten, zoals watergebruik, grondstoffengebruik en afvalproductie.
Aanbeveling: voer vervolgonderzoek uit waarin meerdere milieu-indicatoren of andere duurzaamheidsaspecten worden meegenomen, zodat een bredere duurzaamheidsafweging mogelijk wordt.
Valideer aannames over reiniging, sterilisatie en hergebruik in de praktijk
De milieuvoordelen van herbruikbare specula hangen sterk samen met aannames over sterilisatieprocessen, energie- en watergebruik en het aantal keer dat een speculum daadwerkelijk wordt hergebruikt. Die aannames zijn contextafhankelijk en kunnen per instelling verschillen.
Aanbeveling: doe praktijkonderzoek binnen zorginstellingen naar daadwerkelijke CSA-processen, omloopsnelheid, uitval en het feitelijke aantal hergebruikscycli.
Onderzoek implementatie en toepasbaarheid in verschillende zorgsettings
De huidige studies zijn uitgevoerd in specifieke settings, voornamelijk ziekenhuizen, en geven beperkt inzicht in hoe herbruikbare specula functioneren in andere zorgcontexten. Factoren zoals logistiek, werkprocessen, beschikbaarheid en organisatie van sterilisatie kunnen sterk verschillen tussen instellingen.
Aanbeveling: voer praktijkonderzoek uit in verschillende zorgsettings om zowel de implementatie in de dagelijkse praktijk als de toepasbaarheid van de resultaten breder te toetsen.
Combineer patiëntervaring met milieu-impact in één afwegingskader
Er is informatie beschikbaar over comfortverschillen tussen typen specula, maar die staat nog grotendeels los van milieugegevens. Juist voor duurzame inkoop en gebruikskeuzes is het relevant om patiëntperspectief en milieueffecten gezamenlijk te beoordelen.
Aanbeveling: ontwikkel vervolgonderzoek waarin comfort, acceptatie en duurzaamheid in samenhang worden onderzocht.
Bestudeer welke factoren comfort en acceptatie van duurzame alternatieven beïnvloeden
De ervaring van een speculum wordt niet alleen bepaald door het materiaal, maar mogelijk ook door factoren zoals temperatuur, maatvoering, ervaring van de zorgverlener en context van het onderzoek. Deze beïnvloedbare factoren zijn nog beperkt uitgewerkt.
Aanbeveling: onderzoek welke factoren het meest bijdragen aan ervaren comfort en acceptatie, zodat verbeteringen niet alleen op materiaalkeuze hoeven te worden gezocht.
Onderzoek langdurige effecten van een volledig herbruikbaar systeem
Er zijn eerste aanwijzingen dat een grotere inzet van herbruikbare specula forse CO₂-reductie en mogelijk kostenbesparing kan opleveren, maar langetermijneffecten op logistiek, borging, gebruik en vervanging zijn nog beperkt onderzocht.
Aanbeveling: volg instellingen over langere tijd om te beoordelen hoe een volledig of grotendeels herbruikbaar systeem zich ontwikkelt in de praktijk.
Spuiten zonder naald
Ontwikkel een volledige LCA voor spuiten in de Nederlandse zorgcontext
Voor spuiten (zonder naald) ontbreken grotendeels contextspecifieke LCA’s, met name binnen de Nederlandse zorgpraktijk.
Aanbeveling: ontwikkel LCA’s voor relevante varianten (zoals handmatig gevulde en voorgevulde spuiten) en valideer de aannames met praktijkdata uit ziekenhuizen.
Breng het gebruiksproces en gedrag van zorgpersoneel beter in kaart
Niet alleen het product, maar ook het gebruik in de praktijk bepaalt de uiteindelijke impact. Gedrag, werkprocessen en protocollen kunnen leiden tot onnodig gebruik of het weggooien van ongebruikte spuiten.
Aanbeveling: voer observatie- en workflowonderzoek uit naar het daadwerkelijke gebruik van spuiten en identificeer gedrags- en procesinterventies die verspilling kunnen beperken.
Breng afvalstromen en end-of-life scenario’s beter in kaart
De verwerking van spuiten na gebruik is een belangrijke factor in de milieu-impact, maar in de praktijk vaak onvoldoende inzichtelijk. Afvalscheiding en verwerkingsmethoden verschillen per instelling.
Aanbeveling: onderzoek hoe afvalstromen rondom spuiten daadwerkelijk verlopen en welke mogelijkheden er zijn voor betere scheiding, verwerking en eventuele recycling.
Analyseer de impact van het vul- en sterilisatieproces
Het vullen en steriliseren van spuiten brengt extra materiaal-, energie- en watergebruik met zich mee. De impact hiervan verschilt per proces en inrichting van de keten.
Aanbeveling: voer verdiepend onderzoek uit naar verschillende vul- en sterilisatieprocessen en vergelijk hun milieu-impact.
Onderzoek materiaalgebruik en ontwerpoptimalisatie van de spuit
Spuiten bestaan uit meerdere materialen en componenten, en ook de verpakking draagt bij aan de totale impact. Daarnaast kan het ontwerp invloed hebben op zowel gebruik als afvalverwerking.
Aanbeveling: onderzoek mogelijkheden voor materiaalreductie, ontwerpoptimalisatie en alternatieve materialen, en analyseer de effecten hiervan op milieu-impact en recyclebaarheid.
Neem het volledige systeemperspectief mee in vervolgonderzoek
De milieu-impact van spuiten ontstaat in de volledige keten: van productie en transport tot gebruik en afvalverwerking. Optimalisatie van één onderdeel kan leiden tot verschuiving van impact naar andere fases.
Aanbeveling: voer systeemanalyses uit waarin alle levenscyclusfasen en betrokken processen in samenhang worden onderzocht.puiten en identificeer gedrags- en procesinterventies die verspilling kunnen beperken.
Onderzoek implementatie en toepasbaarheid van duurzame alternatieven in de praktijk
Potentiële oplossingen, zoals andere vulprocessen of systeemaanpassingen, zijn nog beperkt getoetst in de dagelijkse praktijk van zorginstellingen.
Aanbeveling: voer praktijkgericht onderzoek uit naar de implementatie van duurzame alternatieven, inclusief randvoorwaarden zoals veiligheid, werkprocessen en organisatie.
