Milieu-impact van medische hulpmiddelen en zorgtextiel nierzorg

De studie van Duane et al. brengt met Life Cycle Assessments (LCA’s) de milieu-impact in kaart van een breed scala aan interventies in de nierzorg (onder andere hulpmiddelen, zorgtextiel, afval, energie en logistiek). 

Het artikel van Verdin et al. vult dit aan met praktijkervaringen van patiënten, donoren en zorgverleners. Dit perspectief maakt zichtbaar hoe dagelijkse keuzes rond hulpmiddelengebruik, standaardprocedures en textiel in de praktijk tot verspilling leiden en waar ruimte is voor reductie. 

Voor deze infosheet is bewust ingezoomd op de resultaten rondom medische hulpmiddelen en zorgtextiel, omdat deze het meest relevant zijn voor de gebruikers van dit platform. Voor een volledig overzicht van alle onderzochte interventies en uitkomsten wordt verwezen naar het originele artikel. 

De studie van Duane et al. vergelijkt telkens een standaard gebruiksscenario met een aangepast scenario, uitgedrukt per patiënt per jaar. 
 
Hoewel het onderzoek ook resultaten rapporteert over onder andere energiegebruik, reisbewegingen en watermanagement, zijn hieronder uitsluitend de bevindingen opgenomen die betrekking hebben op medische hulpmiddelen en zorgtextiel. 

Medische hulpmiddelen (Duane et al.) 

• Spuiten (3 mL vs. 10 mL) 
  Het gebruik van een kleinere spuit voor dezelfde handeling leidt tot een lagere materiaalinzet en daarmee tot een meetbare reductie in CO₂-uitstoot en watergebruik. De milieuwinst per spuit is beperkt, maar wordt relevant door het grote gebruiksvolume. 
   
• Infuuszakken met zoutoplossing (‘Saline bags’) (wel vs. niet standaard gebruiken) 
  Het vermijden van routinematig gebruik van 1-liter infuuszakken met zoutoplossing resulteert in een kleine maar aantoonbare reductie van CO₂- en waterimpact. De besparing komt voort uit minder kunststof, verpakking en afvalverbranding. 

Deze scenario’s laten zien dat bij medische hulpmiddelen vooral verminderd en doelgerichter gebruik (reduce) effectiever is dan productvervanging. 

Zorgtextiel (Duane et al.) 

• Katoenen dekens (wel vs. niet standaard aanbieden) 
  Het niet standaard aanbieden van katoenen dekens tijdens dialysebehandelingen leidt tot circa 116 kg CO₂-reductie en 899 m³ waterbesparing per patiënt per jaar. 
  De hoge impact wordt vooral veroorzaakt door katoenproductie en herhaalde was-, droog- en transportprocessen. 

Dit is één van de meest impactvolle productgerelateerde interventies in de gehele studie. 

Praktijkperspectief (Verdin et al.) 

De studie van Verdin et al. beschrijft vanuit het perspectief van een dialysepatiënt, een nierdonor en een zorgverlener hoe nierzorg in de dagelijkse praktijk gepaard gaat met structureel en vaak routinematig gebruik van medische hulpmiddelen en zorgtextiel. Zij noemen onder meer het gebruik van meerdere handschoenen per handeling, wegwerpmaterialen, onderleggers en het standaard aanbieden en wassen van dekens, ook wanneer dit medisch niet noodzakelijk is. 

De auteurs benadrukken dat deze verspilling vooral voortkomt uit gewoonte, protocollen en variatie in werkwijzen, niet uit een gebrek aan zorgvuldigheid. Patiënten geven aan bereid te zijn mee te denken over doelgerichter gebruik van hulpmiddelen, bijvoorbeeld door minder materialen te gebruiken of door het meenemen van een eigen deken (en eventueel kussen), zolang veiligheid en comfort geborgd blijven. 

Het artikel maakt duidelijk dat de gebruiksscenario’s uit LCA-studies praktisch uitvoerbaar zijn, omdat zij aansluiten bij herkenbare routines in de zorgpraktijk. Daarmee benadrukt het praktijkperspectief dat Reduce-interventies niet alleen milieuwinst opleveren, maar ook gedragen kunnen worden door patiënten en zorgverleners.

• Het onderzoek is uitgevoerd binnen de context van de nierzorg en is niet één-op-één generaliseerbaar naar andere zorgsoorten. 

Bekijk onze aanbevelingen