Klimaatimpact herbruikbare en eenmalige specula

Aanleiding

Vaginale specula worden veel gebruikt binnen de gynaecologische zorg en zijn vrijwel altijd eenmalig. Dit leidt tot een continue stroom plastic afval en bijbehorende CO₂-uitstoot. CE Delft onderzocht daarom de klimaatimpact van herbruikbare versus eenmalige vaginale specula. De focus ligt op CO₂-uitstoot (kg CO₂-equivalent) over de volledige levenscyclus van het product. 

Resultaten

CE Delft vergelijkt de klimaatimpact van: 

  • eenmalige kunststof specula (polymeer);
  • herbruikbare metalen specula (RVS), inclusief reiniging en sterilisatie. 

Belangrijkste resultaten: 

  • De productie van een metalen speculum veroorzaakt in eerste instantie meer CO₂-uitstoot, maar deze wordt terugverdiend door hergebruik. Het exacte omslagpunt is afhankelijk van de lokale praktijk (denk aan verschillen in sterilisatie-inrichting en energiegebruik tussen ziekenhuizen), maar dit aantal hergebruikscycli ligt volgens CE Delft in ieder geval binnen de normale technische levensduur van het instrument. Daarna is de CO₂-uitstoot van de herbruikbare speculum per gebruik lager dan bij de eenmalige kunststof specula.
  • Bij een gemiddeld aantal hergebruikscycli is de totale CO₂-uitstoot van herbruikbare specula dus aanzienlijk lager dan die van eenmalige varianten.
  • De grootste klimaatimpact bij herbruikbare specula zit in het reinigen en steriliseren (energie- en watergebruik). Deze impact is niet gekwantificeerd, omdat CSA-processen per instelling verschillen. 

Praktische toepasbaarheid

Dit onderzoek laat zien dat de keuze voor herbruikbare specula een meetbare CO₂-reductie kan opleveren. Concrete handvatten: 

Herbruikbaar als uitgangspunt

Overweeg herbruikbare specula bij aanbestedingen en herzie standaardassortimenten.

Kijk naar het hele systeem

De milieuwinst hangt sterk af van efficiënte reiniging en sterilisatie (volle belading, bestaande CSA1-processen).

Stel eisen in de uitvraag

Vraag leveranciers naar levensduur, maximaal aantal hergebruikscycli en compatibiliteit met bestaande sterilisatieprocessen.

Start met een pilot

 Begin kleinschalig, bijvoorbeeld binnen één polikliniek, om logistiek, werkdruk en acceptatie te testen. 

Beperkingen

  • Het onderzoek richt zich uitsluitend op klimaatimpact (CO₂-equivalenten), andere milieu-effecten zijn niet meegenomen.
  • De resultaten zijn gebaseerd op aannames over gebruiksfrequentie en sterilisatieprocessen, die per zorginstelling kunnen verschillen.
  • Het onderzoek vergelijkt standaard eenmalige kunststof vaginale specula met herbruikbare metalen vaginale specula voor routinematig gynaecologisch onderzoek. Afwijkende modellen, materialen of specialistische toepassingen zijn niet meegenomen.

1 Centrale sterilisatieafdeling

Aanbevelingen voor toekomstig onderzoek

Heb je een vraag of opmerking of wil je jouw kennis delen? Laat het ons weten.

Neem contact op