CAREFREE-onderzoek berekent CO₂-uitstoot van medische hulpmiddelen bij galblaasverwijdering
Inhoudsopgave
Selecteer een item
Aanleiding
Laparoscopische cholecystectomie1 is één van de meest uitgevoerde operaties in Nederland en Europa. Deze ingreep maakt veel gebruik van wegwerpinstrumenten en OK-afdekmaterialen, waarbij veel verpakkingsmateriaal en CO₂-uitstoot vrijkomen.
Tot nu toe ontbrak er gedetailleerd inzicht in de totale CO₂-uitstoot per ingreep en welk onderdeel van het proces de grootste bijdrage levert. Daarom brengt dit onderzoek de volledige CO₂ -voetafdruk van een laparoscopische cholecystectomie in kaart en specificeert het welke productgroepen de meeste uitstoot veroorzaken.
Dit onderzoek laat zien:
- hoeveel CO₂-uitstoot één standaard chirurgische ingreep veroorzaakt;
- welke rol wegwerp medische hulpmiddelen, OK-textiel en sterilisatieprocessen daarin spelen;
- waar in de keten (productkeuze, sterilisatie, energie) de grootste kansen liggen om de hoeveelheid CO₂ te verlagen.
Dit onderzoek is onderdeel van het CAREFREE (Creating A healthieR Environment for FutuRE patiEnts)-project. Het doel van CAREFREE is om de belangrijkste bronnen van vervuiling in de OK inzichtelijk te maken, en wordt uitgevoerd door Maastricht University in samenwerking met universiteiten, UMC’s en andere partners in Nederland.
Resultaten
De studie berekende de CO2-voetafdruk van een laparoscopische cholecystectomie op basis van 15 operaties in drie Nederlandse ziekenhuizen. De totale mediane uitstoot2 bedroeg 56,5 kg CO₂-equivalent per operatie (interkwartielafstand3 48,1–69,3 kg CO₂-eq).
Verdeling van de uitstoot per operatie
- Wegwerpproducten: 40% (22,7 kg CO₂-eq per ingreep). Deze zijn de grootste bijdragers.
- Herbruikbare producten: 22% (12,5 kg CO₂-eq per ingreep). 81% van de uitstoot (12,5 kg CO₂-eq) wordt veroorzaakt door het sterilisatieproces.
- Energieverbruik (OK en apparatuur): 11% (6,1 kg CO₂-eq per ingreep)
De overige uitstoot komt onder andere door afvalverwerking, transport en overige materialen zoals verpakkingsmateriaal.
Hotspots binnen wegwerpproducten
Binnen de categorie wegwerpproducten (40% van de totale uitstoot; 22,7 kg CO₂-eq) worden enkele productgroepen als grootste bijdragers geïdentificeerd:
- OK-afdekmaterialen (surgical drapes)
-> ca. 6,2 kg CO₂-eq per ingreep, goed voor ongeveer 28% van de uitstoot binnen deze categorie - OK-jassen (surgical gowns)
-> ca. 4,3 kg CO₂-eq per ingreep, goed voor ongeveer 19% van de uitstoot binnen deze categorie - Laparoscopische instrumenten, met name trocars en clip applicators
-> samen ca. 4,0 kg CO₂-eq per ingreep, goed voor ongeveer 18% van de uitstoot binnen deze categorie
Praktische toepasbaarheid
Stuur actief op reductie van wegwerpartikelen in OK-sets
Analyseer het gebruik van wegwerpmaterialen per ingreep en kijk waar reductie mogelijk is, bijvoorbeeld door kritisch te kijken naar materialen in OK-sets die standaard worden geopend maar niet altijd worden gebruikt.
Vergelijk productalternatieven op CO₂-impact
Vraag leveranciers naar LCA-data voor bijvoorbeeld:
- OK-doeken en OK-jassen
- trocars en clip applicators
Vergelijk varianten (wegwerp vs. herbruikbaar) op uitstoot per gebruik.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
Beperkingen
- De analyse is gebaseerd op metingen van 15 operaties in drie Nederlandse ziekenhuizen. De uitkomsten kunnen daardoor variëren tussen instellingen met andere werkwijzen of materiaalgebruik.
- Voor een aantal onderdelen, zoals energieverbruik en de milieu-impact van transport, zijn aannames gebruikt in plaats van directe metingen.
- De studie richt zich op één type ingreep (laparoscopische cholecystectomie), waardoor de resultaten niet één-op-één te vertalen zijn naar andere operaties.
1 Laparoscopische cholecystectomie is een operatie waarbij de chirurg via kleine sneden in de buik de galblaas verwijdert.
2 De studie rapporteert de mediaan in plaats van het gemiddelde. Dit wordt vaak gedaan wanneer resultaten tussen operaties variëren, bijvoorbeeld door verschillen in gebruikte materialen of werkwijze. De mediaan geeft dan een representatiever beeld van een ‘typische’ operatie.
3 De interkwartielafstand (interquartile range) is een descriptieve statistiek die informatie geeft over de spreiding van de middelste helft van een verdeling.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.