Duurzaam inkopen van laparoscopische instrumenten: perspectieven uit de praktijk
Inhoudsopgave
Aanleiding
Dit onderzoek, uitgevoerd door onderzoekers van Maastricht UMC+, Radboud UMC en Amsterdam UMC, brengt in kaart hoe chirurgen aankijken tegen het gebruik van wegwerpinstrumenten versus herbruikbare instrumenten bij laparoscopische cholecystectomie. Laparoscopische ingrepen maken intensief gebruik van medische hulpmiddelen en dragen daarmee substantieel bij aan materiaalgebruik en afvalstromen in de operatiekamer. Hoewel herbruikbare alternatieven de potentiële milieu-impact van chirurgische ingrepen kunnen verminderen, blijkt uit de praktijk dat deze nog beperkt worden toegepast.
Het artikel richt zich specifiek op veelgebruikte laparoscopische hulpmiddelen zoals trocars, clip applicators, operatiejassen (surgical gowns) en afdekmaterialen (surgical drapes). Door de perspectieven van chirurgen wereldwijd te verzamelen, biedt dit onderzoek inzicht in de ervaren barrières en randvoorwaarden voor het gebruik van herbruikbare instrumenten.
Resultaten
Kernbevindingen uit de vragenlijst onder chirurgen (n = 594 uit 75 landen):
- 82,3% van de chirurgen wil de milieu-impact van operaties verminderen.
- Slechts 48,7% houdt bij het kiezen van instrumenten rekening met duurzaamheid. Wegwerpartikelen worden vaak gekozen vanwege gemak, voorspelbaarheid en infectiepreventie, niet per se vanwege aantoonbaar betere veiligheid.
- Beperkte beschikbaarheid van herbruikbare medische hulpmiddelen wordt genoemd als belangrijkste belemmering:
- ~52% heeft toegang tot herbruikbare trocars.
- <30% heeft toegang tot herbruikbare OK jassen en OK afdekmaterialen.
- Herbruikbare medische hulpmiddelen zijn minder beschikbaar in Europa vergeleken met andere werelddelen.
- Belangrijke voorwaarden voor meer hergebruik zijn beschikbaarheid, kosteneffectiviteit en kwaliteit.
Praktische toepasbaarheid
De vragenlijst geeft inzicht in waarom herbruikbare medische hulpmiddelen niet breed worden toegepast, ondanks steun onder chirurgen. Dit helpt bij het opstellen van inkoop- en implementatieprogramma’s. Concrete handvatten:
Beperkingen
- Het onderzoek is gebaseerd op een vragenlijst onder chirurgen, geen levenscyclusanalyse; er worden geen kwantitatieve milieu- of CO₂-uitstootdata gerapporteerd.
- De resultaten zijn subjectief en afhankelijk van percepties, ervaringen en regionale verschillen in praktijk.
- Focus ligt op laparoscopische chirurgie; toepassingen voor andere zorgsoorten zijn niet direct onderzocht.