Haalbaarheid transitie van wegwerp naar herbruikbare OK-jassen
Inhoudsopgave
Aanleiding
70% van het ziekenhuisafval komt uit de operatiekamer. In de afgelopen decennia zijn herbruikbare operatiejassen vrijwel volledig vervangen door wegwerpjassen. Dit heeft geleid tot een sterke toename van afvalstromen. Niet voor niets staan OK-jassen op plek vijf bij de NFU Top-22 van medische disposables met de grootste milieu-impact.
Herbruikbare operatiejassen worden gezien als een duurzamer alternatief, maar in de praktijk bestaan er zorgen over de sterilisatie, kosten en acceptatie door zorgprofessionals.
Deze studie onderzoekt de haalbaarheid van een transitie van wegwerp naar herbruikbare OK-jassen binnen een academisch ziekenhuis in de Verenigde Staten. Het laat zien welke milieu- en kostenvoordelen haalbaar zijn en welke randvoorwaarden er nodig zijn voor een succesvolle implementatie.
Resultaten
De introductie van herbruikbare OK-jassen vond plaats via twee opeenvolgende pilotfases1. Na elke fase werd de gebruikerservaring gemeten. In de studie werden herbruikbare polyester operatiejassen met AAMI level III2 bescherming gebruikt.
Pilotfase 1
- Herbruikbare operatiejassen werden gebruikt bij 88,7% van de operaties (n=281).
- 23% van de zorgprofessionals gaf aan zeer tevreden te zijn.
- De lagere tevredenheid hing samen met meerdere barrières: onduidelijkheid over wanneer herbruikbare of wegwerpjassen gebruikt moesten worden, zorgen3 over steriliteit (met name bij operaties met implantaten, transplantaties of chemotherapie) en knelpunten in het werkproces rond de jassen.
Pilotfase 2
- Het gebruik van herbruikbare operatiejassen steeg naar 93,8% van de operaties (n=337).
- Het aandeel zorgprofessionals dat zeer tevreden was nam toe tot 58%.
- Deze stijging volgde nadat knelpunten uit de eerste pilot waren aangepakt. Zorgprofessionals kregen uitleg over de werking en steriliteit van de jassen, er kwamen interne kartrekkers (nursing champions) die vragen op de OK konden beantwoorden, en het werkproces rond het gebruik van herbruikbare jassen werd verduidelijkt.
- Een deel van de zorgprofessionals bleef minder tevreden. De auteurs verklaren dit door persoonlijke voorkeuren ten aanzien van comfort en het doorbreken van bestaande werkroutines.
Afval
- Tijdens de twee pilotfases samen werd 371 pound (circa 168 kg) aan afval voorkomen.
Kosten
| Herbruikbare operatiejas | Wegwerp operatiejas | |
| aanschaf | $27,88 per jas | $2,40 per jas |
| levensduur | 75 gebruikscycli per jas | n.v.t. |
| sterilisatie | $2,07 per gebruik | n.v.t. |
| afvalverwerking | $0,14 per gebruik | $0,06 per gebruik |
| totale kosten | $2,44 per jas | $2,46 per gebruik. |
| Op basis van 75 gebruiksmomenten per jas |
Bij volledige implementatie verwachten de auteurs een jaarlijkse kostenbesparing van circa $2.762.
Praktische toepasbaarheid
Stuur op kosten per gebruik in plaats van aanschafprijs
Een herbruikbare jas kost $27,88 maar kan gemiddeld 75 keer gebruikt worden, waardoor de totale kosten uitkomen op $2,44 per gebruik. Voor inkopers is het daarom belangrijk om te sturen op kosten per gebruik, niet op aanschafprijs.
Investeer in draagvlak op de OK
De tevredenheid van zorgprofessionals steeg van 23% naar 58% nadat personeel uitleg kreeg over de werking en steriliteit van de jassen en interne kartrekkers (nursing champions) werden ingezet. Dit laat zien dat scholing en betrokkenheid van gebruikers belangrijk zijn voor een succesvolle implementatie.
Regel de verwerking en beschikbaarheid van herbruikbare jassen
In de eerste pilot ontstonden problemen door onduidelijkheden in het logistieke proces rond het verwerken en steriliseren van jassen. Bij herbruikbare OK-jassen moet het proces voor inzameling, wassen, sterilisatie en teruglevering van schone jassen goed worden georganiseerd. Dit kan ook worden geborgd via eisen aan leveranciers en servicepartners.
Beperkingen
- Het onderzoek is uitgevoerd binnen één academisch ziekenhuis in de Verenigde Staten, waardoor de resultaten mogelijk niet direct toepasbaar zijn op andere ziekenhuizen of de Nederlandse zorgsetting.
- De berekeningen van afvalreductie en kostenbesparing op jaarbasis zijn gebaseerd op projecties uit OK-registraties en niet op daadwerkelijk gemeten langetermijnresultaten.
- De studie richt zich vooral op gebruik, kosten en afvalreductie en bevat geen volledige Life Cycle Assessment (LCA) van herbruikbare en wegwerpjassen.
1 Hiervoor werd de Plan-Do-Study-Act (PDSA)-methodiek toegepast. Plan–Do–Study–Act (PDSA) is een stapsgewijze aanpak om veranderingen eerst kleinschalig te testen.In dit onderzoek betekende dit dat herbruikbare operatiejassen eerst in een kleine setting werden ingevoerd (Plan/Do), waarna ervaringen van OK-personeel werden geëvalueerd (Study) en gebruiksafspraken en instructies werden aangepast (Act), voordat bredere invoering plaatsvond.
2 Internationale kwaliteits- en veiligheidsnormen voor beschermende medische kleding, zoals operatiejassen. De normen beschrijven onder andere hoe goed een jas beschermt tegen het doordringen van vloeistoffen, bloed en micro-organismen. Operatiejassen worden ingedeeld in vier beschermingsniveaus (Level 1–4), afhankelijk van het risico op blootstelling tijdens een ingreep.
3 Tijdens de pilot gaven sommige chirurgen aan terughoudend te zijn met het gebruik van herbruikbare operatiejassen bij operaties waarbij implantaten, transplantaties of chemotherapie betrokken zijn. Het onderzoek laat zien dat deze zorgen voortkwamen uit percepties van zorgprofessionals en niet uit gemeten verschillen in veiligheid of steriliteit tussen herbruikbare en wegwerpjassen.