Herbruikbare OK-jassen – Risk Management and Healthcare Policy
Inhoudsopgave
Aanleiding
OK-jassen behoren tot de grote stroom medische wegwerpproducten in ziekenhuizen. Ze worden vaak na éénmalig gebruik afgevoerd, terwijl herbruikbare alternatieven al beschikbaar zijn. Binnen de Nederlandse zorg staan OK-jassen op nummer 7 in de NFU Top-22 van medische disposables met de grootste milieu-impact.
Dit artikel richt zich op de vraag: hoe komt de overstap naar herbruikbare OK-jassen daadwerkelijk op gang in de zorgpraktijk? De auteurs onderzoeken welke factoren de adoptie van herbruikbare OK-jassen bevorderen of juist belemmeren.
Resultaten
Het onderzoek is gebaseerd op een vragenlijst onder zorgprofessionals in twee Belgische ziekenhuizen, waarbij de respondenten zijn verdeeld in twee groepen:
- zorgprofessionals die deelnamen aan een pilot met herbruikbare OK-jassen;
- zorgprofessionals zonder recente praktijkervaring met herbruikbare OK-jassen.
De vragenlijst richtte zich op percepties, ervaringen en randvoorwaarden rond het gebruik van herbruikbare OK-jassen. Door deze tweedeling konden de auteurs verschillen in houding en adoptie-intentie tussen beide groepen vergelijken.
De vragenlijst laat de volgende verschillen en inzichten zien:
- Adoptie-intentie en praktijkervaring
Zorgprofessionals die deelnamen aan een pilot met herbruikbare OK-jassen rapporteerden een hogere adoptie-intentie dan zorgprofessionals zonder recente ervaring. Dit laat zien dat daadwerkelijk gebruik en praktische ervaring de bereidheid tot acceptatie vergroten.
- Zorgen over veiligheid en infectiepreventie
Deze zorgen worden vooral genoemd door zorgprofessionals zonder praktijkervaring en vormen voor hen een belangrijke belemmering.
- Comfort en gebruiksgemak
Beoordelingen van comfort en gebruiksgemak verschillen tussen beide groepen. Zorgprofessionals met praktijkervaring beoordelen herbruikbare OK-jassen gemiddeld positiever, terwijl respondenten zonder ervaring vaker twijfels uiten over draagcomfort en hanteerbaarheid.
- Organisatorische randvoorwaarden
In beide groepen worden onduidelijke verantwoordelijkheden tussen inkoop, OK, infectiepreventie en facilitaire diensten genoemd als belemmering voor implementatie.
- Logistiek en wasprocessen
Een goed ingericht systeem voor inzameling, reiniging en distributie wordt door beide groepen gezien als randvoorwaarde voor succesvolle invoering.
Praktische toepasbaarheid
Dit onderzoek laat zien dat praktische ervaring doorslaggevend is voor acceptatie van herbruikbare OK-jassen. Voor zorginkopers betekent dit dat de overstap niet alleen via beleid of aanbesteding loopt, maar vooral via gecontroleerde toepassing in de praktijk. Concrete handvatten:
Zet een pilot op met een duidelijke scope
Zorgprofessionals die al met herbruikbare OK-jassen hebben gewerkt, rapporteren in dit onderzoek een duidelijk hogere adoptie-intentie dan professionals zonder ervaring. Een pilot creëert die ervaring in een gecontroleerde setting. Start met één OK, één type OK-jas en een afgebakende looptijd. Gebruik de pilot om ervaringen met comfort, infectiepreventie, logistiek en voorraadbeheer te verzamelen.
Betrek OK-personeel en infectiepreventie vanaf de start
Organiseer vooraf een gezamenlijke kick-off met OK-gebruikers, infectiepreventie en facilitair/logistiek. Gebruik hun input bij de selectie van het product en de inrichting van de pilot.
Praktische tip
Koppel de pilot aan lopende duurzaamheids- of circulaire OK-initiatieven binnen de organisatie of aan sectorbrede programma’s, zodat opschaling eenvoudiger wordt. Zie bijvoorbeeld de pilot van de Groene OK Leiden onder ‘Externe links’.
Beperkingen
- Het onderzoek is kwalitatief van aard en gebaseerd op interviews en praktijkervaringen.
- De focus ligt op adoptieprocessen, niet op kwantitatieve milieuwinsten zoals CO₂-reductie.