Onderzoek nudges nieuw schortenprotocol IC-personeel
Inhoudsopgave
Aanleiding
De IC is een van de meest materiaal- en afvalintensieve ziekenhuisafdelingen. Binnen de NFU Top-22 behoren persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) tot de grootste milieu-impactmakers, waaronder wegwerpschorten (aprons). PBM dragen substantieel bij aan CO₂-uitstoot, afvalvolume en logistieke belasting.
Het Erasmus MC introduceerde een nieuw schortenprotocol: alleen dragen bij risico op contact met lichaamsvloeistoffen (niet langer bij elke patiëntbeweging). Dit onderzoek testte of nudges (lichte gedragsinterventies) IC-personeel kunnen helpen het nieuwe, duurzamere protocol beter na te leven.
Resultaten
Het onderzoek testte twee nudges:
Prime + Visual prompt nudge
– Prime nudge: beslisboom in koffieruimtes
– Visual nudge: sticker bij elke patiëntkamer met “Aprons when in contact with excreta or blood”
Social norm nudge
– Sticker met norm: “81% van IC-personeel in vergelijkbaar UMC kiest voor duurzaam schortgebruik”
Uitkomsten
- Geen van beide nudges leidde tot een significante daling in schortenverbruik.
- Het gebruik bleef vrijwel gelijk vóór en na de interventie:
- Prime + visual prompt: 5 → 5 schorten per kamer per dienst
- Social norm: 5 → 5,5 schorten per kamer per dienst
- Mogelijke verklaringen:
- Veiligheidspercepties blijven dominant, mede door COVID-ervaringen.
- Onbedoelde effecten: de nudge maakte het schortenprotocol juist opvallender en nadrukkelijker zichtbaar, waardoor sommige medewerkers sneller tóch een schort aantrokken.
- Psychologische weerstand: stickers werden soms verwijderd, personeel voelde zich beïnvloed.
Praktische toepasbaarheid
Hoewel de nudges geen vermindering van schortenverbruik opleverden, biedt het onderzoek wél bruikbare lessen voor iedereen die duurzaam PBM-gebruik wil stimuleren.
Zorg dat veiligheid altijd voorop staat
Het gebruik van schorten hangt direct samen met infectiepreventie. Als medewerkers het gevoel hebben dat een maatregel mogelijk onveilig is, houden zij automatisch vast aan de oude gewoonte: een schort pakken.
- Tip: Wanneer je duurzamer schortenbeleid of alternatieven inkoopt, communiceer steeds expliciet: “veilig én duurzaam”. Laat infectiepreventie vooraf meekijken.
Combineer gedragssturing met duidelijke werkwijze-afspraken
Alleen een sticker of poster is niet genoeg. IC-medewerkers hebben behoefte aan heldere, gezamenlijke afspraken over wanneer een schort wel of niet nodig is.
- Tip: Combineer bijvoorbeeld het nieuwe schortenbeleid met korte teambriefings, feedbackrondes of audits. Dat helpt het gedrag daadwerkelijk te veranderen.
Gebruik dit onderzoek om realistische verwachtingen te scheppen
Nudges werken goed bij simpele handelingen (zoals licht uitdoen), maar veel minder bij handelingen die raken aan veiligheid of routines.
- Tip: Gebruik deze studie om intern uit te leggen dat succes afhankelijk is van een bredere aanpak — met scholing, teamafspraken, monitoring en betrokkenheid van professionals.
Beperkingen
- Het schortenverbruik is alleen gemeten na het doorvoeren van een recente beleidswijziging (een nieuw schortenprotocol). Daardoor is onbekend hoeveel reductie al door deze beleidswijziging is bereikt en hoeveel ruimte er nog was voor verdere daling door nudges.
- Veiligheidsgevoel speelde een grote rol; IC-personeel kiest in twijfelgevallen automatisch voor extra bescherming.
- Enkele medewerkers ervaarden de interventie als sturend, wat weerstand opriep.