Milieu-impact aseptisch bereide spuit versus voorgevulde spuit
Inhoudsopgave
Aanleiding
Op Intensive Care-afdelingen worden grote aantallen ready-to-administer1 (RTA) spuiten gebruikt voor intraveneuze toediening. Deze spuiten worden vaak aseptisch2 bereid in de ziekenhuisapotheek en hebben een beperkte houdbaarheid (max. 31 dagen). Om altijd beschikbaarheid te garanderen, worden ze in batches geproduceerd, wat leidt tot aanzienlijke verspilling door verlopen houdbaarheid.
Spuiten zonder naald staan op plek 1 van de NFU-shortlist van medische disposables met de grootste geschatte milieu-impact in Nederlandse UMC’s.
Dit onderzoek laat zien hoe keuzes rondom het type spuit (aseptisch bereid vs. voorgevulde, gesteriliseerde spuiten) directe invloed hebben op verspilling. De focus van deze infosheet ligt op het medisch hulpmiddel: de spuit en de bijbehorende logistiek en houdbaarheid.
Resultaten
Het onderzoek analyseerde over een periode van bijna 8 jaar het aantal verspilde RTA-spuiten op een 32-bedden IC van het UMC Utrecht.
Belangrijkste bevindingen:
- Bij aseptisch bereide RTA-spuiten lag de verspilling tussen 20–31%, afhankelijk van de gehanteerde quarantainetijd. Een langere quarantainetijd (3 of 7 dagen kwaliteitscontrole) verkort de effectieve gebruikstijd en verhoogt de verspilling3.
- Na introductie van voorgevulde, gesteriliseerde RTA-spuiten (PFSS) daalde de verspilling in de interventiegroep naar 5%.
- De controlegroep (geen PFSS) liet géén vergelijkbare daling zien.
- De lagere verspilling bij PFSS hangt samen met de langere houdbaarheid (18 maanden) en het ontbreken van een ziekenhuisgebonden quarantainetijd, waardoor spuiten over langere perioden inzetbaar blijven.
Praktische toepasbaarheid
Neem houdbaarheid en quarantainetijd expliciet mee in inkoopbeslissingen
Het onderzoek laat zien dat een kortere effectieve gebruiksperiode van RTA-spuiten samenhangt met hogere verspilling.
Overweeg voor geschikte geneesmiddelen de overstap naar voorgevulde, gesteriliseerde RTA-spuiten
Deze spuiten hebben een langere houdbaarheid en zijn niet beperkt door een ziekenhuisgebonden quarantainetijd.
Gebruik verspilling als aanvullende afwegingsfactor naast prijs
Lagere verspilling kan leiden tot minder afvoer van verlopen spuiten en minder herbevoorrading.
Ga het gesprek aan met ziekenhuisapotheek en leveranciers over productkeuzes
De resultaten laten zien dat keuzes in type RTA-spuit directe gevolgen hebben voor gebruik en verspilling op de IC.
Beperkingen
- Het onderzoek is uitgevoerd in één academisch ziekenhuis (UMC Utrecht).
- Alleen transactie- en afvaldata van spuiten zijn meegenomen; andere beïnvloedende factoren zijn niet geanalyseerd.
- De PFSS-periode was relatief kort (10 maanden), wat statistische zekerheid beperkt.
1 Ready To Administer (RTA) betekent letterlijk "klaar voor toediening" en verwijst in de medische context naar medicijnen die al zijn opgelost, verdund en voorgevuld in een steriele spuit, zodat ze direct door een zorgverlener (of soms patiënt) kunnen worden gebruikt zonder extra voorbereiding, wat tijd bespaart en de veiligheid verhoogt.
2 Aseptisch bereiden is een strikte werkwijze in de farmacie en geneeskunde om steriele producten te maken vanuit steriele grondstoffen, waarbij sterilisatie van de eindverpakking niet mogelijk is, waardoor de kans op besmetting met micro-organismen (bacteriën, virussen, etc.) tijdens het bereidingsproces geminimaliseerd wordt door het gebruik van speciale apparatuur.
3 Een langere quarantainetijd verkort de effectieve gebruiksperiode van de spuiten binnen de totale houdbaarheid van 31 dagen, waardoor de kans op verlopen spuiten toeneemt. Bij een quarantainetijd van 7 dagen liep de verspilling van aseptisch bereide RTA-spuiten op tot circa 31%.