Duurzame inkoop van OK-mutsen: inzichten uit een LCA-studie
Inhoudsopgave
Aanleiding
Operatiekamers gebruiken grote aantallen wegwerpartikelen in OK-kleding en afdekmaterialen. Dit artikel kwantificeert met een levenscyclusanalyse (LCA) het verschil tussen wegwerp OK-mutsen (surgical head covers) en wasbare herbruikbare OK-mutsen in een Nederlands ziekenhuis (Amsterdam UMC). De studie baseert zich op de jaarlijkse voorziening van OK-mutsen met een praktijkvolume van 100.000 wegwerpmutsen per jaar bij 25 OK’s.
Resultaten
De levenscyclusanalyse vergelijkt wegwerp en herbruikbare OK-mutsen over hun volledige levenscyclus (productie, gebruik en, bij herbruikbaar, wassen). De analyse is gebaseerd op één jaarlijks gebruiksvolume (100.000 wegwerpmutsen) in de AUMC-situatie.
- Herbruikbare OK-mutsen hebben de laagste klimaatimpact.
De studie rapporteert voor één jaar:- 1910 kg CO₂-eq voor wegwerp OK-mutsen van viscose
- 1670 kg CO₂-eq voor wegwerp OK-mutsen van polypropyleen
- 737 kg CO₂-eq voor herbruikbare OK-mutsen van polyester
- Dit betekent een 56–61% lagere CO₂-uitstoot voor herbruikbare OK-mutsen ten opzichte van wegwerpvarianten.
- In 16 van de 17 onderzochte milieu-impactcategorieën1 (waaronder fijnstofvorming, ozonafbraak en (eco)toxiciteit) scoren herbruikbare mutsen beter dan wegwerpvarianten.
- De studie laat zien dat het omslagpunt voor klimaatimpact ligt bij circa 16 tot 19 keer hergebruiken. Vanaf dit aantal gebruikscycli is de herbruikbare OK-muts milieuvriendelijker dan een wegwerpvariant.
- Op basis van de gebruikte inkoop- en procesdata concluderen de auteurs dat overstappen op herbruikbare OK-mutsen in deze context kostenneutraal kan plaatsvinden.
Praktische toepasbaarheid
Dit artikel geeft een direct onderbouwde businesscase om bij OK-mutsen over te stappen van wegwerp naar wasbaar, inclusief een concreet minimum aantal keer hergebruiken om klimaatwinst te realiseren. Concrete handvatten:
Wassen en drogen
Check was- en logistieke randvoorwaarden (wassen/drogen/transport): de studie laat zien dat bij herbruikbare OK-mutsen de gebruiksfase (wassen en drogen) onderdeel is van de totale milieu-impact. Maak hierover expliciete afspraken met de textielpartner, zoals wasfrequentie, belading en energiebron.
Beperkingen
De auteurs geven aan dat gedetailleerde LCA’s met lokale data van leveranciers situatie-specifiek zijn; resultaten kunnen daardoor minder 1-op-1 generaliseerbaar zijn naar andere instellingen/leveringsketens.
1 Gestandaardiseerde meeteenheden die worden gebruikt in een levenscyclusanalyse (LCA). Ze laten zien op welke manieren een product of dienst milieuschade veroorzaakt gedurende de hele levenscyclus, van productie tot afvalfase. Veelgebruikte milieu-impactcategorieën zijn bijvoorbeeld: klimaatverandering (uitgedrukt in kg CO₂-equivalenten), toxiciteit voor mensen, ecotoxiciteit (schade aan ecosystemen), uitputting van grondstoffen, watergebruik en landgebruik. Onderzoekers gebruiken deze categorieën om verschillende producten of scenario’s objectief en onderling vergelijkbaar te beoordelen.