CE Delft analyseert milieu-impact van luier- en incontinentiemateriaal in twee studies
Inhoudsopgave
Aanleiding
In Nederland ontstaat er jaarlijks circa 200 miljoen kilo afval door het gebruik van eenmalig luiermateriaal. Dit afval wordt voor het grotendeels verbrand. De studies van onderzoeks- en adviesbureau CE Delft richten zich op de milieu-impact van luier- en incontinentiemateriaal. Het eerste onderzoek (uit 2018) focust zich op babyluiers en incontinentiemateriaal voor volwassenen. Het tweede onderzoek (uit 2023) focust zich babyluiers in huishoudens.
In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en Rijkswaterstaat, onderzocht CE Delft:
- de milieu-impact van de verwerking van luier- en incontinentiemateriaal via thermische drukhydrolyse1 (TDH) ten opzichte van verbranding (2018).
- de milieu-impact van drie luiersystemen: eenmalige luier met verbranding, eenmalige luier met recycling en wasbare luiers (2023).
Resultaten
1. Verwerking luiermateriaal (thermische drukhydrolyse (TDH) vs. verbranding)
- Verwerking via TDH bespaart ongeveer 480 kg CO₂-eq per ton luier- en incontinentiemateriaal ten opzichte van verbranding in een afvalenergiecentrale.
- TDH scoort gunstiger op 12 van de 17 milieu-indicatoren2 op alle drie de schadecategorieën (menselijke gezondheid, ecosystemen, grondstoffen) scoort TDH beter dan verbranding.
2. Milieu-impact wasbare vs. eenmalige luiers
Per verschoning:
- Eenmalige luier met verbranding: 0,14 kg CO₂-eq.
- Eenmalige luier met TDH-recycling: 0,08 kg CO₂-eq (-41% t.o.v. verbranding).
- Wasbare luier, basisscenario3: 0,05 kg CO₂-eq (-64% t.o.v. verbranding).
De klimaatimpact van wasbare luiers varieert sterk door wasgedrag en apparatuur: in een ongunstig scenario is de impact circa 50% hoger dan bij eenmalige luiers, in een gunstig scenario circa 82% lager.
Praktische toepasbaarheid
Maak verwerking onderdeel van de aanbesteding
- Vraag bij incontinentiemateriaal expliciet naar mogelijkheden voor gescheiden inzameling en TDH-recycling in plaats van (volledige) verbranding.
- Leg vast wie verantwoordelijk is voor logistiek, inzamelmiddelen en contracten met de afvalverwerker.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
- VGN, Actiz, Ministerie van VWS - Handreiking verduurzaming van continentiezorg
- De Groene Z - Incontinentiebroek
- Deventer Ziekenhuis start pilot wasbare luiers
- RIVM - Beoordeling hergebruik van luier- en incontinentiemateriaal : Stappenplan en risicobeoordelingskader voor de mogelijke risico's van stoffen en pathogenen in producten
- VGZ Zorgkantoor - Goed voorbeeld - Wasbaar incontinentiemateriaal
Verken wasbare oplossingen waar dat kan
- In omgevingen met voorspelbare zorg (bijvoorbeeld langdurige VVT, kinderafdelingen, gehandicaptenzorg) kunnen wasbare luiers/onderleggers een substantiële CO₂-reductie opleveren. Mits ze efficiënt gewassen worden (volle trommel, gematigde temperatuur, beperkt drogergebruik). Een praktijkvoorbeeld is de pilot met wasbare luiers in het Deventer Ziekenhuis.
- Betrek facilitair/linnenservice: energiezuinige machines, groene stroom en wasprotocollen zijn bepalend voor de werkelijke impact van wasbare systemen.
Beperkingen
- De TDH-studie is een ex ante-analyse4 gebaseerd op pilotdata; de installatie was bij publicatie nog niet volledig op industriële schaal in bedrijf.
- Samenstelling van het luiermateriaal en energie- en warmtestromen zijn gebaseerd op aannames en data van één locatie.
- De vergelijking tussen wasbare en eenmalige luiers (2023) is gebaseerd op babyluiers in huishoudens. De resultaten zijn daardoor niet één-op-één toepasbaar op incontinentiemateriaal voor volwassen zorggebruikers.
1 Thermische drukhydrolyse (TDH) is een recyclingtechniek voor luier- en incontinentiemateriaal. Het is géén verbranding, maar een warmte- en drukproces dat het materiaal uit elkaar haalt zodat onderdelen opnieuw gebruikt kunnen worden.
2 Milieu-indicatoren zijn gestandaardiseerde meetpunten in een levenscyclusanalyse (LCA). Ze laten zien hoe en waarop een product milieuschade veroorzaakt. Veelgebruikte indicatoren zijn bijvoorbeeld: klimaatverandering (CO₂-eq), toxiciteit voor mensen, ecotoxiciteit, watergebruik, landgebruik, uitputting van grondstoffen. Onderzoekers gebruiken deze indicatoren om verschillende producten of scenario’s eerlijk te vergelijken. Meer informatie vind je op deze pagina van het RIVM
3 Het basisscenario is het standaardgebruik van wasbare luiers zoals dit in de praktijk het meest voorkomt. In dit onderzoek gaat het om: wassen op 60°C, gemengd drogen (deels in de wasdroger), gebruik van 33 wasbare luiers per kind, een gemiddelde bezettingsgraad van wasmachine en droger, Nederlandse elektriciteitsmix. Dit basisscenario dient als referentiepunt voor de vergelijking tussen eenmalige luiers, wasbare luiers en recycling (TDH).
4 Een ex ante-analyse is een voorspelling van de milieu-impact van een techniek of verwerkingsmethode vóórdat deze volledig operationeel is. De resultaten zijn gebaseerd op modellen, aannames en pilotdata, en kunnen in de praktijk anders uitpakken.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.