CE Delft berekent klimaatimpact van drie typen vaginale specula
Inhoudsopgave
Aanleiding
Vaginale specula worden veelvuldig gebruikt binnen de gynaecologische zorg en zijn vrijwel altijd een wegwerpproduct. Dit leidt tot veel plastic afval en CO₂-uitstoot. Onderzoeks- en adviesbureau CE Delft vergeleek daarom de klimaatimpact van drie typen vaginale specula:
- een herbruikbaar speculum van metaal
- een eenmalig speculum van fossiel plastic (ABS)
- een eenmalig speculum van biobased plastic (PLA)
De focus ligt op de CO₂-uitstoot (kg CO₂-equivalent) over de volledige levenscyclus van het product. De situatie in het UMC Utrecht is hierbij als uitgangspunt genomen. De resultaten gaan over de klimaatimpact van één gynaecologisch onderzoek met een vaginaal speculum binnen deze zorgsetting. Voor herbruikbare specula betekent dit dat het reinigings- en sterilisatieproces is doorgerekend op basis van de werkwijze en energievoorziening van het UMC Utrecht.
Resultaten
Klimaatimpact per type speculum
De klimaatimpact is berekend per gynaecologisch onderzoek met één vaginaal speculum:
- Eenmalig fossiel speculum: ± 0,30 kg CO₂-eq. per onderzoek
- Eenmalig biobased speculum: ± 0,14 kg CO₂-eq. per onderzoek
- Herbruikbaar metalen speculum (uitgaande van 500 gebruikscycli1): ± 0,13 kg CO₂-eq. per onderzoek
Vergelijking tussen de typen specula
Bij 500 keer gebruik heeft het herbruikbare metalen speculum circa 55% minder klimaatimpact dan het eenmalige fossiele speculum, en is ongeveer gelijk aan die van het eenmalige biobased speculum.
Omslagpunt voor hergebruik
Het herbruikbare metalen speculum hoeft niet 500 keer gebruikt te worden om klimaatvoordeel op te leveren. Het omslagpunt ligt al bij ongeveer zeven gebruikscycli. Vanaf dat moment heeft het herbruikbare speculum een lagere klimaatimpact dan het eenmalige fossiele speculum.
Rol van reiniging en sterilisatie
Bij herbruikbare specula bepaalt vooral het CSA2-proces de klimaatimpact. Bij 500 keer hergebruik veroorzaakt de CSA ongeveer 99% van de klimaatimpact per onderzoek. Binnen de CSA komt de grootste bijdrage door sterilisatie met stoom, gevolgd door elektriciteit en zeep.
Praktische toepasbaarheid
Vergelijk herbruikbare en eenmalige specula op basis van gebruik per onderzoek
Dit onderzoek laat zien dat een herbruikbaar metalen speculum bij voldoende hergebruik een lagere klimaatimpact kan hebben dan een eenmalig fossiel speculum. Vraag bij een herbruikbare variant daarom niet alleen naar de aanschafprijs, maar ook naar de verwachte levensduur, het aantal gegarandeerde gebruikscycli en de voorwaarden voor veilig hergebruik.
Neem praktische uitvoerbaarheid mee
Kijk naast CO₂-uitstoot ook naar gebruiksgemak, patiëntcomfort, beschikbaarheid, opslagruimte, logistiek, kosten en contractvoorwaarden.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze link:
Beperkingen
- Het onderzoek richt zich uitsluitend op klimaatimpact (CO₂-equivalenten), andere milieueffecten zijn niet meegenomen.
- De resultaten zijn gebaseerd op de situatie in het UMC Utrecht. Vooral het CSA-proces, de energievoorziening en de stoomopwekking kunnen in andere ziekenhuizen anders zijn. De uitkomsten zijn daarom niet één-op-één te vertalen naar elke zorginstelling.
1 500 keer is het aangenomen aantal gebruikscycli (de levensduur) dat CE Delft voor de berekeningen van het herbruikbare speculum hanteert. Dit is dus het eindscenario, niet het minimum dat nodig is om duurzamer te zijn.
2 CSA = centrale sterilisatieafdeling.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.