Vier UMC’s onderzoeken de samenstelling van hun restafval

Bronvermelding: Erasmus MC, Maastricht UMC, LUMC, Radboudumc. Rapport Restafvalonderzoek [internet]. Green Deal Duurzame Zorg; 2024 [geciteerd 24 mei 2026].

Vier universitair medische centra, Erasmus MC, Maastricht UMC+, LUMC en Radboudumc, voerden gezamenlijk een restafvalonderzoek uit. Het doel van het onderzoek was om inzicht te krijgen in welke materialen in het restafval terechtkomen en waar meer ingezet kan worden op recycling en hergebruik. 

Het onderzoek sluit aan bij de doelen uit de Green Deal Duurzame Zorg 3.0, waarin zorginstellingen hebben afgesproken om het primair grondstofgebruik¹ in 2030 met 50% te verminderen.

In de vier UMC’s is een steekproef uitgevoerd. In totaal is er 712,85 kg restafval van 42 afdelingen geanalyseerd. 

Samenstelling van de 712,85 kilo restafval

• 60% = daadwerkelijk restafval  
• 34% = afval dat recyclet had kunnen worden (zoals plastic, papier/karton, tissue en etensresten) 
• 6% = specifiek ziekenhuisafval (bijvoorbeeld infuuszakken met zout- of glucoseoplossing en spuiten met restvloeistof) 

De vier UMC’s produceerden in 2023 samen ruim 4,7 miljoen kg restafval. Wanneer recyclebare materialen apart worden ingezameld in plaats van verbrand als restafval: 

• Worden €37.000 aan verwerkingskosten per jaar bespaard (voor alle vier de UMC’s gezamenlijk). 
• Wordt 1,6 miljoen kg grondstoffen bespaard die anders als restafval worden verbrand.

Samenstelling van het recyclebare afval: 

• PMD (plastic verpakkingen, metalen verpakkingen en drankkartons) → 69,98 kg (9,8%)  
• Tissuepapier → 55,01 kg (7,7%)  
• Etensresten → 46,70 kg (6,6%)  
• Papier en karton → 37,71 kg (5,3%)  
• Incontinentiemateriaal → 20,85 kg (2,9%)  
• Harde plastics → 11,12 kg (1,6%)  
• Glas → 1,33 kg (0,2%)

Andere bevindingen

• Het afval bevat ongebruikte materialen² (zoals ongeopende gazen, spuiten en OK-sets) en grote hoeveelheden wegwerpproducten (zoals handschoenen, spuiten, celstofmatjes en isolatiekleding). 
• Vloeistoffen (zoals infuuszakken met zout- of glucoseoplossing en spuiten) worden vaak als specifiek ziekenhuisafval afgevoerd, terwijl ze meestal niet infectieus of gevaarlijk zijn. 
• Blue wraps (sterilisatie-inpakmateriaal van OK-instrumenten) worden regelmatig weggegooid als restafval, terwijl recycling vaak wel mogelijk is. 
• Ook metalen wegwerpinstrumenten (zoals scharen, tangetjes en pincetten) worden aangetroffen in het restafval, terwijl metaal goed gerecycled kan worden. 
• Herbruikbaar textiel (zoals jassen en doeken) wordt in het afval aangetroffen, terwijl dit retour moet naar de wasserij. 
• Afval wordt in de praktijk vaak verkeerd gescheiden doordat medewerkers bij twijfel kiezen voor restafval of specifiek ziekenhuisafval, en doordat duidelijke instructies en voorzieningen voor recycling ontbreken.

• De resultaten zijn gebaseerd op handmatige sortering en visuele beoordeling, wat kan leiden tot interpretatieverschillen 
• Voor sommige afvalstromen (zoals vloeistoffen) kon niet altijd exact worden vastgesteld wat de inhoud was 
• De berekende kostenbesparing is een inschatting op basis van aannames en extrapolatie, geen gemeten effect

¹ Primaire grondstoffen zijn nieuwe grondstoffen die direct uit de aarde worden gehaald, zoals olie (voor plastic), metalen en mineralen. Deze zijn nog niet eerder gebruikt. Het verminderen hiervan betekent dat er minder nieuwe materialen nodig zijn en dat hergebruik en recycling belangrijker worden.

² Het gewicht van de (on)gebruikte hulpmiddelen worden in dit onderzoek niet gemeten

De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.