Systematische review chirurgische hulpmiddelen voor endoscopische chirurgie
Inhoudsopgave
Aanleiding
Bij endoscopische1 chirurgie (kijkoperaties) worden veel medische hulpmiddelen gebruikt, zoals trocars, scharen, hecht- en nietapparaat, ultrasone snij-instrumenten2 en vessel sealers. Deze hulpmiddelen zijn beschikbaar als wegwerp, herbruikbaar of hergebruikte wegwerp3. Zorginstellingen moeten bij de keuze een afweging maken tussen milieu-impact, kosten en veiligheid.
Deze systematische review vergelijkt wegwerp, herbruikbaar of hergebruikte wegwerp chirurgische hulpmiddelen voor endoscopische chirurgie op vier aspecten:
- Milieu-impact
- Kosten
- Prestatie
- Risico op besmetting
Het doel van het onderzoek is om zorginstellingen te ondersteunen bij een onderbouwde keuze tussen deze drie typen medische hulpmiddelen.
Dit onderzoek is onderdeel van het CAREFREE (Creating A healthieR Environment for FutuRE patiEnts)-project. Het doel van CAREFREE is om de belangrijkste bronnen van vervuiling in de OK inzichtelijk te maken, en wordt uitgevoerd door Maastricht University in samenwerking met universiteiten, UMC’s en andere partners in Nederland.
Resultaten
In totaal werden 53 studies geïncludeerd. 38 studies vergeleken wegwerp met herbruikbaar en 15 studies vergeleken nieuwe wegwerp met hergebruikte wegwerp.
1. Milieu-impact
Acht studies onderzochten de milieu-impact.
Wegwerp vs. herbruikbaar
- Herbruikbare chirurgische instrumenten kunnen de CO₂-uitstoot per ingreep met 40–66% verlagen, afhankelijk van het instrument en soort procedure.
- De verschillen worden vooral verklaard door de productiefase: bij herbruikbare hulpmiddelen wordt de impact verdeeld over meerdere gebruikscycli.
- Reiniging en sterilisatie zorgt voor meer CO₂-uitstoot, maar bleken in de meeste studies minder belastend dan herhaalde productie van wegwerphulpmiddelen.
2. Kosten
Twintig studies onderzochten de verschillen in kosten.
Wegwerp vs. herbruikbaar
- Alle studies tonen een kostenvoordeel voor herbruikbaar.
- Kostenreducties variëren van 0,6% tot 98%.4
Nieuwe wegwerp vs. hergebruikte wegwerp
- Drie studies rapporteerden een kostenreductie van 52–57% voor hergebruikte wegwerp ten opzichte van nieuwe wegwerp.
3. Prestatie
Zestien studies onderzochten chirurgische instrumenten op prestatie.
Wegwerp vs. herbruikbaar
- 8 van de 16 studies vonden géén verschil, en 1 studie vond een voordeel voor herbruikbare hulpmiddelen
- De 7 studies die een voordeel voor wegwerp vonden, deden dat op verschillende technische parameters (bijv. snijtijd, lekdichtheid, isolatiefalen5).
- Er is geen overtuigend bewijs dat deze technische verschillen leiden tot betere klinische uitkomsten bij patiënten.
Nieuwe wegwerp vs. hergebruikte wegwerp
- De meeste studies vonden geen significant verschil in prestaties. Drie studies rapporteerden minder defecten bij nieuwe wegwerpinstrumenten.
4. Risico op besmetting
12 studies onderzochten contaminatierisico.
Nieuwe wegwerp vs. hergebruikte wegwerp
- In meerdere studies werden na reiniging residuen van eiwitten of bacteriën aangetroffen op herbruikbare of hergebruikte wegwerpinstrumenten
- Slechts één studie onderzocht infectie-uitkomsten: er is geen consistent bewijs voor hogere postoperatieve infectierisico’s.
Praktische toepasbaarheid
Vraag om levenscyclusgegevens (LCA) bij aanbestedingen
De milieuvoordelen in deze review zijn gebaseerd op levenscyclusanalyses (LCA's). Vraag leveranciers om LCA-gegevens over de uitstoot per ingreep of per gebruikscyclus. Neem een LCA mee in het programma van eisen.
Onderbouw de keuze voor nieuwe wegwerpinstrumenten
Bij de vergelijking tussen nieuwe wegwerp en hergebruikte wegwerp is geen bewijs gevonden voor hogere infectierisico’s bij hergebruikte wegwerpinstrumenten vergeleken met volledig wegwerp. Wanneer er hergebruikte wegwerpinstrumenten worden overwogen, baseer de keuze dan op aantoonbare kwaliteits- en veiligheidsnormen, niet op aannames over infectierisico.
Stuur op totale kosten in plaats van stuksprijs
De meeste kostenstudies tonen een financieel voordeel voor herbruikbare instrumenten.
Neem in de berekening mee:
- aanschafkosten;
- kosten voor reiniging en sterilisatie;
- kosten voor onderhoud en vervanging;
- kosten voor afvalverwerking.
Een lage stuksprijs betekent niet automatisch lagere totale kosten.
Beperkingen
- Heterogeniteit tussen studies
De geïncludeerde studies verschillen sterk in studieopzet, onderzochte hulpmiddelen, operatietype en uitkomstmaten. Daardoor was geen meta-analyse6 mogelijk en zijn resultaten niet één-op-één vergelijkbaar. - Beperkt aantal milieustudies
Slechts acht studies onderzochten de milieu-impact via een LCA. Voor hergebruikte wegwerphulpmiddelen was nauwelijks milieudata beschikbaar. - Geen directe vergelijking op infectie-uitkomsten
Er zijn geen studies die wegwerp- en herbruikbare hulpmiddelen direct vergelijken op daadwerkelijke infecties bij patiënten.
1 Operatietechniek waarbij via een klein sneetje in het lichaam een endoscoop (camera) wordt binnengebracht. De chirurg kijkt mee op een beeldscherm en opereert zonder een grote ingreep. Deze techniek wordt ook wel een kijkoperatie genoemd. Voorbeelden van endoscopische chirurgie zijn galblaasverwijdering en blindedarmoperatie.
2 Chirurgische instrumenten die weefsel doorsnijden met behulp van hoogfrequente trillingen (ultrasoon).
3 Oorspronkelijk bedoeld voor éénmalig gebruik, maar worden na professionele reiniging opnieuw ingezet.
4 De gerapporteerde kostenverschillen lopen sterk uiteen. Dit komt doordat studies verschillende kostenposten meenemen (alleen aanschaf of ook reiniging, sterilisatie en onderhoud), verschillende hulpmiddelen onderzoeken en uitgaan van een verschillend aantal gebruikscycli.
5 De isolatielaag van een instrument is beschadigd, waardoor elektrische stroom ongecontroleerd buiten het instrument kan worden afgegeven aan omliggend weefsel.
6 Een statistische onderzoeksmethode die de resultaten van meerdere, eerder uitgevoerde onderzoeken over hetzelfde onderwerp combineert en opnieuw analyseert.