Patiëntvoorkeur herbruikbare en eenmalige vaginale speculum

In de gynaecologische zorg worden vaginale specula op grote schaal gebruikt. In veel ziekenhuizen is de afgelopen jaren een verschuiving zichtbaar van herbruikbare metalen specula naar wegwerpvarianten van (fossiele of biobased) kunststof. Deze trend draagt bij aan een toename van afvalstromen en milieu-impact. Tegelijkertijd speelt patiëntcomfort een belangrijke rol bij de acceptatie van gynaecologisch onderzoek. 

Dit onderzoek geeft inzicht in hoe patiënten verschillende typen vaginale specula ervaren en in hoeverre zij bereid zijn comfort af te wegen tegen duurzaamheid. Daarmee adresseert het artikel een vaak benoemde aanname in inkoopbeslissingen: dat herbruikbare of duurzamere alternatieven mogelijk minder comfortabel zouden zijn voor patiënten. 

Het medische hulpmiddel in dit onderzoek is het vaginale speculum (herbruikbaar metaal, wegwerp fossiel plastic en wegwerp biobased plastic). Het artikel sluit inhoudelijk aan bij discussies over Reduce en Reuse van wegwerpartikelen in de zorg.

Het onderzoek omvatte een vragenlijst onder 196 patiënten op gynaecologische poliklinieken in vijf Nederlandse ziekenhuizen. 

Belangrijkste bevindingen:

• Het wegwerp biobased plastic speculum kreeg de hoogste gemiddelde comfortscore (8,03), gevolgd door wegwerp plastic (7,69) en herbruikbaar metaal (7,26). 
• Het verschil in comfort tussen biobased plastic en metaal was statistisch significant, maar kleiner dan één punt op een schaal van 1–10 en daarmee volgens de auteurs niet klinisch relevant. 
• Het metalen speculum werd het vaakst als ‘koud’ ervaren; voor grootte en inbrenggemak waren er geen significante verschillen tussen de drie typen¹.
• 63% van de patiënten gaf aan bereid te zijn comfort te laten meewegen als een speculum een duurzamer alternatief is. 
• 61% staat open voor hergebruik van hulpmiddelen die oorspronkelijk bedoeld zijn voor eenmalig gebruik, mits veilig. 
• 77% van de patiënten vindt dat zorgorganisaties verantwoordelijkheid moeten nemen voor klimaatverandering, wat wijst op draagvlak voor duurzame keuzes in medische hulpmiddelen.

¹ In dit onderzoek scoorde het metalen speculum het minst comfortabel op temperatuurbeleving. In de klinische praktijk komt dit vaker voor bij metalen instrumenten en kan dit worden beïnvloed door het vooraf op temperatuur brengen van het instrument (bijvoorbeeld met warm water). (Dit is algemene klinische observatie en staat niet letterlijk in het artikel.)

Bekijk onze aanbevelingen

De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.