Onderzoekers meten de hoeveelheid verpakkingsafval van medische hulpmiddelen bij operaties
Inhoudsopgave
Selecteer een item
Aanleiding
Operatiekamers behoren tot de grootste afvalproducenten binnen ziekenhuizen. In het Verenigd Koninkrijk komt meer dan 50% van het ziekenhuisafval uit de operatiekamer.
Een belangrijke, maar weinig onderzochte bron van afval is de verpakking van chirurgische instrumenten en wegwerpartikelen. Deze verpakkingen komen niet in contact met de patiënt en toch wordt dit materiaal vaak samen met ziekenhuisafval verbrand. Het recyclen van verpakkingsmateriaal vermindert de hoeveelheid niet-recyclebaar afval en verlaagt de CO₂-uitstoot.
In dit onderzoek analyseren de auteurs de hoeveelheid afval en het type verpakkingsafval dat ontstaat bij een schildklieroperatie (thyreoïdectomie). Deze ingreep wordt wereldwijd veel uitgevoerd en maakt gebruik van een standaard set instrumenten.
Tijdens deze ingreep worden ook hulpmiddelen gebruikt uit de UMCNL top-22 medische wegwerpartikelen met de grootste milieu-impact: spuiten zonder naald (1), niet-steriele handschoenen (3) en OK-jassen (5). Hoewel het onderzoek niet gaat over de milieu-impact van de hulpmiddelen zelf, geeft het wel inzicht in de hoeveelheid verpakkingsafval die wordt veroorzaakt bij het gebruik van deze hulpmiddelen.
Resultaten
De onderzoekers verzamelden bij 20 schildklieroperaties in het Royal Marsden Hospital (VK) alle verpakkingen van de gebruikte instrumenten en wegwerpartikelen. Deze verpakkingen werden gewogen en ingedeeld naar materiaalsoort. Gemiddeld ontstaat per schildklieroperatie circa 540 gram verpakkingsafval, ingedeeld in vijf categorieën:
- Papier en karton: 183 g (34%)
- Zachte plasticfolie: 167 g (31%)
- Gelamineerd papier: 142 g (26%)
- Hard plastic: 37 g (7%)
- Metaalfolie: 11 g (2%)
Bevindingen
- Slechts één verpakking1 had een label dat aangaf of het materiaal kon worden gerecycled; dit betrof 0,7% van het totale verpakkingsgewicht.
- Wanneer de resultaten worden omgerekend naar alle 7.851 schildklieroperaties in de NHS2 (2021–2022) ontstaat er jaarlijks ongeveer:
- 4,2 ton verpakkingsafval per jaar, waarvan slechts 31,4 kg een recyclinglabel heeft.
- Verwerking van dit afval veroorzaakt naar schatting 1.048 kg2 CO₂, vergelijkbaar met ongeveer drie autoritten van Londen naar Edinburgh en terug.
Recyclebaarheid van verpakkingsmateriaal
De analyse laat zien dat ongeveer 41% van het verpakkingsmateriaal kan worden gerecycled binnen bestaande recyclingstromen, met name papier, karton en harde plastics. In de praktijk wordt dit materiaal echter vaak niet gerecycled. Dit komt doordat:
- veel verpakkingen geen label hebben dat aangeeft of ze recyclebaar zijn;
- het scheiden en inzamelen van deze materialen om extra organisatie en kosten vraagt.
De overige verpakkingen zijn moeilijk of niet recyclebaar omdat:
- sommige verpakkingen uit meerdere lagen materiaal bestaan, zoals bij sommige papieren, plastics en aluminium
- sommige materialen gespecialiseerde recycling vereisen, dit geldt bijvoorbeeld voor gelamineerde metaalfolie.
Praktische toepasbaarheid
Analyseer lokale afvalstromen
Een eenvoudige afvalaudit op de operatiekamer kan inzicht geven in welke verpakkingen het meeste afval veroorzaken en welke materialen recyclebaar zijn.
Kies voor hulpmiddelen met recyclebare verpakkingen
Geef bij de inkoop voorkeur aan hulpmiddelen waarvan de verpakking binnen bestaande recyclingstromen kan worden verwerkt, zoals papier en karton of harde plastics. Vermijd waar mogelijk verpakkingen die bestaan uit meerdere (moeilijk scheidbare) materialen.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
Beperkingen
- Het onderzoek is uitgevoerd in één ziekenhuis en bij één type operatie (schildklieroperatie). De resultaten kunnen daarom verschillen bij andere operaties of ziekenhuizen.
- De studie analyseert de hoeveelheid en het type verpakkingsafval, maar onderzoekt niet hoe dit afval in de praktijk daadwerkelijk wordt verwerkt.
- De berekening van de CO₂-uitstoot is gebaseerd op emissiefactoren voor afvalverwerking en niet op een volledige levenscyclusanalyse van de verpakkingen.
1 De enige verpakking met een recyclinglabel was de verpakking van een elektrochirurgische neutrale elektrode.
2 De NHS is de National Health Service van het Verenigd Koninkrijk. Dat is het publieke zorgstelsel in Engeland (en vergelijkbare organisaties in Schotland, Wales en Noord-Ierland). Het is vergelijkbaar met hoe in Nederland zorg via zorgverzekeraars en ziekenhuizen publiek is georganiseerd, maar dan als één landelijk georganiseerd systeem.
3 Voor de berekening gebruikten de auteurs bestaande emissiefactoren voor afvalverwerking: recycling: ±65 kg CO₂e per ton afval, verbranding van niet-infectieus ziekenhuisafval: tot ±249 kg CO₂e per ton afval. Deze waarden komen uit eerder onderzoek naar ziekenhuisafvalstromen. Op basis hiervan berekenden de auteurs dat de verpakkingen van alle schildklieroperaties binnen de NHS (ongeveer 4,2 ton afval per jaar) samen circa 1.048 kg CO₂-equivalent uitstoten.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.