Onderzoek naar afval bij het Hartcentrum van Isala Ziekenhuis Zwolle
Inhoudsopgave
Selecteer een item
Aanleiding
Dit onderzoek richt zich op de hartkatheterisatiekamers (HCK’s) van het Hartcentrum in het Isala Ziekenhuis Zwolle. In het Hartcentrum worden veel medische wegwerphulpmiddelen gebruikt, wat leidt tot grote afvalstromen. De problemen volgens het onderzoek zijn:
- Er is weinig inzicht in de samenstelling en omvang van de afvalstromen
- Afval wordt beperkt gescheiden
- Een groot deel van het materiaal wordt weggegooid wegens hygiëneprotocollen
- De kosten en milieueffecten van afval zijn nauwelijks in beeld gebracht
Resultaten
Het onderzoek combineert observaties op de hartkatheterisatiekamers (HCK’s) met literatuuronderzoek en negen interviews met medewerkers van Isala, andere ziekenhuizen en externe organisaties.
1. Afvalstromen en afvalscheiding
Het Hartcentrum produceert vijf afvalstromen: infectieus (medisch) afval, scherp afval, restafval, papier en karton. Een belangrijk inzicht is dat het restafval grotendeels uit plastic afval bestaat, waarvan een aanzienlijk deel recyclebaar is. Daarnaast wordt een deel van het afval onterecht als infectieus geclassificeerd. Het gevolg is dat restafval wordt verbrand en verbranding zorgt voor een hoge milieu-impact. Betere afvalscheiding, daarentegen, leidt tot minder verbranding, lagere kosten en meer recycling (lage milieu-impact).
2. Gebruik van wegwerphulpmiddelen
De afvalstromen bestaan voor een groot deel uit materialen afkomstig van medische wegwerpartikelen en verpakkingen.
- Wegwerphulpmiddelen worden vaak standaard geopend, ook wanneer ze uiteindelijk niet worden gebruikt
- Door hygiëne- en infectiepreventieprotocollen worden geopende wegwerphulpmiddelen en verpakkingen direct als afval beschouwd, ook wanneer ze niet zijn gebruikt
- Standaard instrumentensets bevatten items die ongebruikt blijven maar wel worden weggegooid
3. Belemmeringen in de praktijk
De belangrijkste barrières zijn niet technisch maar organisatorisch:
- Beperkt inzicht in kosten en milieueffecten van afvalstromen
- Onduidelijke richtlijnen over afvalscheiding en materiaalgebruik
- Beperkte capaciteit (tijd, personeel en middelen), waardoor verduurzaming geen prioriteit krijgt
- Afhankelijkheid van leveranciers en bestaande contracten, waardoor het aanpassen van producten of verpakkingen moeilijk is.
Praktische toepasbaarheid
Voorkom dat restafval onnodig als infectieus wordt weggegooid en recycle waar mogelijk
- Maak samen met medewerkers van de infectiepreventie en de OK een concrete lijst: wat is infectieus afval, wat is restafval en wat is recyclebaar?
- Pas afvalbakken en labels hierop aan (duidelijke scheiding op de werkvloer).
→ Minder afval dat wordt verbrand, lagere verwerkingskosten en meer recycling.
Beperk verspilling van wegwerphulpmiddelen tijdens ingrepen
- Spreek met zorgteams af: alleen verpakkingen openen van materialen die daarna direct gebruikt worden.
- Evalueer standaard instrumentensets: welke items worden structureel niet gebruikt? Pas sets of bestellingen hierop aan.
→ Minder ongebruikt materiaal dat direct wordt weggegooid.
Onderzoek waar herbruikbare alternatieven mogelijk zijn
- Inventariseer per productgroep welke wegwerphulpmiddelen vaak worden gebruikt (bijv. OK-textiel, instrumenten, opvangmaterialen).
- Check bij leveranciers of herbruikbare varianten beschikbaar zijn.
- Betrek sterilisatie (CSA), OK-medewerkers en medewerkers facilitair bij de beoordeling.
→ Herbruikbare alternatieven verminderen afval maar zijn alleen zinvol als ze praktisch uitvoerbaar zijn binnen de organisatie.
Beperkingen
- Het is een thesisonderzoek en daarom niet uitgebreid gepeerreviewd
- Het onderzoek is uitgevoerd binnen één ziekenhuis en op één afdeling
- Daarmee zijn er een beperkt aantal interviews afgenomen (n=9)
Genoemde hulpmiddelen:
- Gaasjes en verbandmaterialen
- Kathetermaterialen en procedurele wegwerphulpmiddelen
- Slangen en infuus-/toedieningsmaterialen
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.