Knelpunten in het beheer van zorgafval wereldwijd
Inhoudsopgave
Selecteer een item
Aanleiding
De zorgsector produceert veel verschillende soorten afval, waaronder infectieus, chemisch en farmaceutisch afval. Afval kan schadelijk zijn voor het milieu en de volksgezondheid en vraagt om zorgvuldig beheer.
Dit onderzoek is een systematische review1 van 100 wetenschappelijke artikelen over afvalbeheer in de zorg (2019–2023), gebaseerd op internationale literatuur uit Azië, Europa, Afrika en Noord-Amerika uit de databank Scopus2.
De geanalyseerde studies hebben betrekking op verschillende zorgomgevingen, waaronder ziekenhuizen, klinieken, laboratoria en thuiszorg. De review geeft inzicht in hoe afvalbeheer in de zorg wordt georganiseerd en waar knelpunten in de praktijk liggen.
Resultaten
1. Hoeveelheid afval
De hoeveelheid zorgafval is in de laatste jaren toegenomen. COVID-19 wordt in de literatuur genoemd als belangrijke factor die heeft geleid tot een blijvende toename van zorgafval wereldwijd.
In hoge-inkomenslanden wordt per patiënt per dag ongeveer 0,5 kg specifiek zorgafval verwerkt, zoals infectieus afval en naalden, tegenover 0,2 kg in lage-inkomenslanden.
2. Beleid, systemen en barrières
Richtlijnen voor afvalbeheer zijn vaak aanwezig, maar worden beperkt nageleefd. De uitvoering schiet tekort door:
- Gebrek aan handhaving en onduidelijke verantwoordelijkheden.
- Onvoldoende samenwerking tussen betrokken partijen (zorgpersoneel, management, beleidsmakers en afvalverwerkers).
3. Rol van kennis en training
Gebrek aan kennis en training bij zorgpersoneel leidt tot fouten bij de scheiding en verwerking van afval. In de literatuur worden training en bewustwording daarom gezien als belangrijke voorwaarden voor beter afvalbeheer.
Praktische toepasbaarheid
Stuur op juiste afvalscheiding en voorkom onnodige verbranding
Verkeerde afvalscheiding zorgt ervoor dat regulier afval als zorgafval wordt verbrand.
- Kies voor leveranciers die ondersteuning bieden bij implementatie (bijvoorbeeld met instructiekaarten of labelen). Bied daarnaast duidelijke afvalscheidingsinstructies aan het zorgpersoneel.
Neem training en gebruik mee in het inkoopproces
Gebrek aan kennis en training is een belangrijke oorzaak van fouten in afvalbeheer.
- Vraag leveranciers om training of instructie voor zorgpersoneel.
- Betrek zorgafdelingen bij afspraken over afvalscheiding en plaatsing van afvalbakken, zodat materialen direct op de juiste manier worden weggegooid.
Beperkingen
- De literatuurstudie includeerde alleen artikelen uit de Scopus-database uit de periode 2019–2023. Daarnaast zochten de onderzoekers alleen naar artikelen met termen als “healthcare waste management” en “medical waste management” in de titel. Hierdoor zijn mogelijk relevante studies buiten de analyse gebleven.
- De review bundelt resultaten uit verschillende landen en zorgcontexten, waardoor uitkomsten niet één-op-één toepasbaar zijn op een specifieke zorginstelling.
- De geïncludeerde studies gebruiken verschillende methoden, definities en meeteenheden voor afvalbeheer, waardoor resultaten niet direct vergelijkbaar zijn.
1 Een systematische review is een onderzoek waarin bestaande wetenschappelijke studies volgens een vaste, vooraf vastgestelde methode worden verzameld, beoordeeld en samengevat.
2 Scopus is een grote internationale databank met wetenschappelijke artikelen, beheerd door uitgever Elsevier.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.