Klimaatimpact van medische hulpmiddelen bij UMC Utrecht
Inhoudsopgave
Selecteer een item
Aanleiding
In opdracht van het UMC Utrecht voerde onderzoeks- en adviesbureau CE Delft een impactanalyse uit van alle productgroepen die het UMC Utrecht inkoopt. Op deze manier wil het ziekenhuis inzicht te krijgen in de klimaat- en sociale impact van de inkoop.
Hoewel geneesmiddelen de grootste klimaatimpact hebben, biedt dit rapport ook voor medische hulpmiddelen waardevolle inzichten. Het onderzoek laat zien welke hulpmiddelen relatief veel CO₂-uitstoot veroorzaken en waar inkopers via eisen, gunningscriteria en gesprekken met leveranciers kunnen sturen op verduurzaming.
Daarmee vormt dit onderzoek een belangrijke basis voor het stellen van prioriteiten binnen het duurzaam inkopen van medische hulpmiddelen in ziekenhuizen.
Resultaten
Klimaatimpact medische hulpmiddelen
De totale klimaatimpact van alle medische productgroepen bij het UMC Utrecht bedraagt circa 75 kton CO₂-eq. (2017). Binnen deze groep vallen ook geneesmiddelen. (Geneesmiddelen zijn met circa 54% verantwoordelijk voor de grootste klimaatimpact).
Voor medische hulpmiddelen zijn de volgende productgroepen relevant:
- Implantaten: ca. 12 kton CO₂-eq. (≈ 15% van medische productgroepen)
- Wegwerp1: ca. 11 kton CO₂-eq. (≈ 14%)
- Diagnostiek (incl. hulpmiddelen en testen): ca. 10 kton CO₂-eq. (≈ 13%)
- Medische apparatuur: kleiner aandeel, maar hoge materiaal- en ketencomplexiteit
- Herbruikbare instrumenten: ca. 0,5 kton CO₂-eq. (< 1%)
Geneesmiddelen nemen met circa 54% het grootste aandeel in, maar vallen buiten de primaire scope van dit artikel.
Praktische toepasbaarheid
Gebruik impactdata als gesprekstool
De resultaten zijn geschikt om:
- interne prioritering te onderbouwen;
- gesprekken met leveranciers te structureren;
- aan te sluiten bij bestaande Maatschappelijk Verantwoord Inkopen- of circulaire inkoopinitiatieven.
Stuur via inkoopcriteria
CE Delft adviseert inkopers om bij hulpmiddelen:
- eisen te stellen aan materiaalgebruik en verpakking;
- gunningscriteria te gebruiken voor CO₂-reductie;
- leveranciers actief te bevragen op ketenimpact (scope 3)
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
- Circulair inkopen - Handvatten voor circulair inkopen binnen de hoogste R-strategieën
- Universiteit Leiden - Patiënten houden vertrouwen in de duurzame dokter
- Nederlands Tijdschrift Voor Geneeskunde (NTVG) - Ongebruikte medische disposables in de OK (onderzoek)
- De Groene OK - Ga zelf aan de slag: 7 tips!
Kijk verder dan klimaat alleen
Het rapport laat zien dat bij medische hulpmiddelen ook sociale risico’s in de productieketen voorkomen, zoals slechte arbeidsomstandigheden, lage lonen en risico op kinderarbeid bij de productie van medische instrumenten. Dit biedt inkopers aanknopingspunten om sociale criteria mee te nemen in inkoopprocessen en leveranciers actief te bevragen op ketentransparantie en verantwoord ondernemen.
1 In deze impactanalyse worden disposables als één productgroep behandeld. Er is geen verdere uitsplitsing naar specifieke hulpmiddelen.
2 Het rapport laat zien dat inkopers invloed hebben door gerichte eisen en gunningscriteria toe te passen. Voor medische hulpmiddelen kan dit bijvoorbeeld door: eisen te stellen aan de hoeveelheid en het type verpakking, leveranciers te vragen naar hun CO₂-uitstoot en reductiedoelstellingen, inclusief ketenimpact, duurzaamheid expliciet mee te wegen in de gunning, naast prijs en kwaliteit, leveranciers te stimuleren tot hergebruik, recycling of levensduurverlenging van hulpmiddelen.
3 De impact is berekend vanuit de totale inkoop naar beneden, en niet opgebouwd vanuit afzonderlijke producten.
4 De berekeningen zijn gebaseerd op aannames over gemiddelde CO₂-uitstoot per euro inkoop, representativiteit van leveranciersdata en homogeniteit binnen productgroepen. Hierdoor zijn de resultaten vooral geschikt voor strategische prioritering en niet voor vergelijking op productniveau.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.