Internationale vragenlijst onderzoekt hoe IC-professionals duurzaamheid toepassen in de praktijk

Bronvermelding: Iliopoulou K, Leone M, Hunfeld N, Ferrer R, Baid H, Ostermann M, e.a. Environmental sustainability in intensive care: An international survey of intensive care professionals‘views, practices and proposals to the European Society of Intensive Care Medicine. Journal of Critical Care. 1 augustus 2025;88:155079

Intensive care-afdelingen gebruiken veel materialen en produceren relatief veel afval. Om deze milieu-impact te verminderen, zijn niet alleen technische oplossingen nodig, maar ook veranderingen in dagelijkse keuzes en werkwijzen. 

De European Society of Intensive Care Medicine (ESICM) onderzocht middels een internationale vragenlijst hoe IC-professionals naar duurzaamheid kijken en welke maatregelen al worden toegepast om duurzamer te werken. De vragen gingen onder andere over afvalvermindering, hergebruik, recycling en de keuze van medische hulpmiddelen.

Tussen oktober 2023 en januari 2024 vulden 635 IC-professionals uit 48 landen een online vragenlijst in. De belangrijkste resultaten zijn: 

• 80,2% vindt dat IC-professionals zich bewust moeten zijn van de milieu-impact van hun handelen binnen de IC-zorgpraktijk. 
• 63,5% geeft aan onvoldoende kennis te hebben of twijfelt of de eigen kennis voldoende is om keuzes over producten en procedures te sturen. 
• 84% heeft geen eerdere opleiding of training gevolgd over het maken van milieubewuste keuzes. 
• 64% houdt bij de keuze van IC-hulpmiddelen geen rekening met de milieu-impact of weet niet of dit gebeurt.

Naast bovenstaande resultaten, zijn de respondenten ook gevraagd naar het gebruik van medische hulpmiddelen en afval. Van de 523 respondenten¹ die deze vragen hebben ingevuld: 

• verminderde 25,6% het gebruik van wegwerpartikelen; 
• gaf 36,9% aan dat op hun IC artikelen na decontaminatie opnieuw worden gebruikt²; 
• hergebruikte 30,5% medische apparatuur waar dat mogelijk was; 
• gebruikte 17,9% wasbare in plaats van wegwerpjassen³; 
• gaf 63,4% aan waarschijnlijk of zeer waarschijnlijk bereid te zijn onnodig gebruik van niet-steriele handschoenen te verminderen; 
• had 16,6% een programma om handschoengebruik te verminderen. 

Respondenten adviseerden de ESICM daarnaast om ziekenhuizen te stimuleren minder goedkope, niet-recyclebare hulpmiddelen in te kopen en leveranciers aan te spreken op onder andere hun CO₂-uitstoot en verpakkingen. Ook werden het gebruik van meer herbruikbare hulpmiddelen en minder wegwerpmaterialen genoemd.

• De vragenlijst is voornamelijk ingevuld door artsen. Verpleegkundigen en andere zorgprofessionals waren relatief minder vertegenwoordigd. Hierdoor zijn hun perspectieven minder sterk meegenomen. 
• IC-professionals die al geïnteresseerd of actief zijn op het gebied van duurzaamheid waren mogelijk eerder geneigd om deel te nemen (selectiebias). 
• Het onderzoek brengt in kaart wat professionals aangeven te doen en vinden, het meet niet hoeveel afval of CO₂-uitstoot de genoemde maatregelen daadwerkelijk besparen.

¹ In totaal vulden 635 IC-professionals de vragenlijst in. Omdat deelnemers vragen mochten overslaan, verschilt het aantal respondenten per onderdeel. Voor sommige vragen over de dagelijkse praktijk waren 112 antwoorden niet ingevuld; deze resultaten zijn daarom gebaseerd op 523 respondenten.

² Het artikel beschrijft niet welke medische hulpmiddelen na decontaminatie opnieuw worden gebruikt en ook niet hoe deze decontaminatie wordt uitgevoerd. Het percentage laat alleen zien dat respondenten aangaven dat deze werkwijze op hun IC voorkomt.

³ Het onderzoek specificeert niet om welk type jas het gaat. Er kan daarom niet worden vastgesteld of hiermee bijvoorbeeld isolatiejassen of andere beschermende jassen worden bedoeld.

⁴ Zie bijvoorbeeld de infosheet over het verminderen van handschoengebruik: 

• Educatieve campagne verlaagt gebruik van niet-steriele handschoenen op chirurgische afdelingen | Zorg Inkoop Netwerk Nederland

⁵ Zie bijvoorbeeld de andere infosheets: 

• Bravis ziekenhuis onderzoekt langer gebruik van infuus- en monitoringssets op de intensive care | Zorg Inkoop Netwerk Nederland
• UMC Utrecht onderzoekt verspilling van RTA-spuiten op de IC | Zorg Inkoop Netwerk Nederland
• Wat betekent de overstap naar herbruikbare onderleggers op de IC voor afvalproductie en het risico op decubitus? | Zorg Inkoop Netwerk Nederland
• Gedragsinterventies voor een duurzamer schortgebruik in het Erasmus MC | Zorg Inkoop Netwerk Nederland

Bekijk onze aanbevelingen

De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.