Gedragsinterventies voor een duurzamer schortgebruik in het Erasmus MC
Inhoudsopgave
Selecteer een item
Aanleiding
De IC is een van de ziekenhuisafdelingen met het hoogste materiaalverbruik en de meeste afvalproductie. Binnen de UMCNL Top-22 behoren persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), zoals schorten, tot de medische wegwerpartikelen met de grootste milieu-impact.
Het Erasmus MC introduceerde een nieuw schortenprotocol: alleen dragen bij risico op contact met lichaamsvloeistoffen (niet langer bij elke patiënthandeling. Dit onderzoek testte of nudges (lichte gedragsinterventies) IC-personeel kunnen helpen het nieuwe, duurzamere protocol beter na te leven.
Dit onderzoek is één van de wetenschappelijke publicaties binnen het ESCH-R project (Environmentally Sustainable Change in Hospitals – Research), dat zich richt op het verduurzamen van de ziekenhuiszorg.
Resultaten
Het onderzoek testte twee nudges:
Prime + visuele prompt nudge
- Prime nudge: beslisboom in koffieruimtes
- Visuele nudge: sticker bij elke patiëntkamer met de tekst “Schorten bij contact met excreta of bloed”
Sociale norm nudge
- Sticker met de tekst: “81% van het IC-personeel van een vergelijkbaar UMC kiest voor duurzaam schortgebruik”
Uitkomsten
- Geen van beide nudges leidde tot een significante daling in schortenverbruik.
- Het gebruik bleef vrijwel gelijk vóór en na de interventie:
- Prime + visual prompt: 5 → 5 schorten per kamer per dienst
- Social norm: 5 → 5,5 schorten per kamer per dienst
- Mogelijke verklaringen:
- Veiligheidspercepties blijven dominant, mede door COVID-ervaringen.
- Onbedoelde effecten: de nudge maakte het schortenprotocol juist opvallender en nadrukkelijker zichtbaar, waardoor sommige medewerkers sneller tóch een schort aantrokken.
- Psychologische weerstand: stickers werden soms verwijderd, personeel voelde zich beïnvloed.
Praktische toepasbaarheid
Hoewel de nudges geen vermindering van schortenverbruik opleverden, biedt het onderzoek wél bruikbare lessen voor iedereen die duurzaam PBM-gebruik wil stimuleren.
Zorg dat veiligheid altijd voorop staat
Het gebruik van schorten hangt direct samen met infectiepreventie. Als medewerkers het gevoel hebben dat een maatregel mogelijk onveilig is, houden zij automatisch vast aan de oude gewoonte: een schort pakken.
- Tip: Wanneer je een duurzamer schortenbeleid invoert of duurzame alternatieven inkoopt, communiceer steeds expliciet: “veilig én duurzaam”. Laat infectiepreventie vooraf meekijken.
Betrek zorgprofessionals bij het ontwerp van materialen en campagnes
De studie laat zien dat IC-medewerkers weerstand toonden tegen stickers die voor hun gevoel “van bovenaf” kwamen.
- Tip: Laat verpleegkundigen en artsen zelf meedenken over de tekst, vorm en plek van nudges. Dit vergroot acceptatie aanzienlijk.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
Combineer gedragssturing met duidelijke afspraken
Alleen een sticker of poster is niet genoeg. IC-medewerkers hebben behoefte aan heldere, gezamenlijke afspraken over wanneer een schort wel of niet nodig is.
- Tip: Combineer bijvoorbeeld het nieuwe schortenbeleid met korte teambriefings, feedbackrondes of audits. Dat helpt het gedrag daadwerkelijk te veranderen.
Gebruik dit onderzoek om realistische verwachtingen te scheppen
Nudges werken goed bij simpele handelingen (zoals licht uitdoen), maar veel minder bij handelingen die raken aan veiligheid of routines.
- Tip: Gebruik deze studie om intern uit te leggen dat succes afhankelijk is van een bredere aanpak — met scholing, teamafspraken, monitoring en betrokkenheid van professionals.
Beperkingen
- Het schortenverbruik is alleen gemeten na het doorvoeren van een recente beleidswijziging (een nieuw schortenprotocol). Daardoor is onbekend hoeveel reductie al door deze beleidswijziging is bereikt en hoeveel ruimte er nog was voor verdere daling door nudges.
- Veiligheidsgevoel speelde een grote rol; IC-personeel kiest in twijfelgevallen automatisch voor extra bescherming.
- Enkele medewerkers ervaarden de interventie als sturend, wat weerstand opriep.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.