Educatieve campagne verlaagt gebruik van niet-steriele handschoenen op chirurgische afdelingen
Inhoudsopgave
Aanleiding
Niet-steriele handschoenen worden in ziekenhuizen regelmatig gebruikt, terwijl dit volgens richtlijnen niet altijd nodig is. Daarom onderzocht een Australisch universitair ziekenhuis op twee chirurgische afdelingen of een educatieve interventie (‘Gloves Off!’) zorgprofessionals kon helpen om bewuster om te gaan met handschoengebruik in de dagelijkse praktijk.
Het onderzoek laat zien dat een relatief eenvoudige interventie het gebruik van niet-steriele handschoenen vermindert en tegelijk zorgt voor betere handhygiëne, lagere kosten en minder afval en CO₂-uitstoot.
Daarmee biedt dit onderzoek praktische inzichten voor zorgorganisaties die verspilling van niet-steriele handschoenen willen verminderen zonder concessies te doen aan infectiepreventie.
Resultaten
De educatieve interventie “Gloves Off!” werd uitgevoerd op twee chirurgische ziekenhuisafdelingen in Australië. De campagne bestond uit:
- korte educatiesessies;
- posters bij handschoendispensers;
- dagelijkse reminders;
- visuele campagnes op de afdelingen;
- betrokkenheid van zorgprofessionals via nieuwsbrieven;
- en overige informele acties1.
Resultaten na de interventie
- Na de interventie daalde het gebruik van niet-steriele handschoenen van gemiddeld 33,6 naar 26,7 handschoenen per opgenomen patiënt per dag. Voor de twee onderzochte chirurgische afdelingen samen betekende dit een afname van circa 13.020 handschoenen per maand.
- Het onnodig handschoengebruik nam sterk af. Zorgprofessionals droegen minder vaak handschoenen op momenten waarop dit volgens richtlijnen niet nodig was: dit daalde van 60% naar 23%.
- Ook handhygiëne verbeterde. Via observaties op de afdeling werd gemeten of zorgprofessionals handhygiëne correct uitvoerden (volgens de “5 Moments for Hand Hygiene”). De naleving hiervan steeg van 59% naar 83%.
De interventie leidde daarnaast tot:
- 443 kg CO₂-reductie per maand;
- 44,8 kg minder afval;
- een kostenbesparing van AUD $651 (400 euro) per maand2.
Ook kennis en bewustwording bij zorgprofessionals verbeterden:
- medewerkers herkenden beter wanneer handschoenen wel of niet nodig zijn;
- meer medewerkers gaven aan vertrouwen te hebben in het maken van een risicoafweging;
- het bewustzijn over correct handhygiënegedrag nam toe.
De verbeteringen waren ook op langere termijn zichtbaar, meerdere maanden na afloop van de campagne.
Praktische toepasbaarheid
De studie laat zien dat een relatief eenvoudige gedragsinterventie al snel kan leiden tot verandering. Opvallend is dat de campagne werd uitgevoerd met beperkte middelen en vooral draaide om bewustwording op de werkvloer. Het onderzoek biedt praktische handvatten om zelf een vergelijkbare campagne op te zetten:
1. Start met een nulmeting
Breng eerst in kaart:
- hoeveel niet-steriele handschoenen worden gebruikt;
- waar handschoenen routinematig worden gebruikt;
- hoe handhygiëne wordt nageleefd.
De onderzoekers combineerden hiervoor inkoopdata met observaties op de afdeling.
2. Werk samen met infectiepreventie en zorgprofessionals
De campagne werd ontwikkeld door medewerkers van infectiepreventie, duurzaamheid en de zorgafdelingen samen. Hierdoor sloot de interventie beter aan op de dagelijkse praktijk en ontstond er meer draagvlak.
3. Maak gewenst gedrag zichtbaar op de werkvloer
De interventie gebruikte eenvoudige middelen zoals:
- posters bij handschoendispenser;
- korte educatiesessies;
- dagelijkse reminders tijdens overdrachten;
- badges en visuele campagnes op de afdeling.
Hierdoor werden zorgprofessionals actief herinnerd om bewust af te wegen of handschoenen echt nodig waren.
4. Benadruk dat minder handschoenen niet minder veilig betekent
Een belangrijk onderdeel van de campagne was uitleg over wanneer handschoenen wél en níet nodig zijn volgens infectiepreventierichtlijnen. Daarbij werd extra aandacht besteed aan correcte handhygiëne.
5. Houd aandacht voor het onderwerp na de campagne
Na de intensieve campagneperiode bleef het ziekenhuis communiceren via nieuwsbrieven, reminders en andere zichtbare acties. De resultaten laten zien dat het effect daardoor ook op langere termijn zichtbaar was.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
Beperkingen
- Het onderzoek vond plaats op twee ziekenhuisafdelingen binnen één Australisch ziekenhuis. De organisatie van zorg, richtlijnen en werkprocessen kunnen verschillen van de Nederlandse context.
- Niet alle factoren die handschoengebruik beïnvloeden konden worden meegenomen, zoals verschillen in patiëntenzorg of isolatiemaatregelen.
- Observaties van handhygiëne kunnen beïnvloed zijn doordat medewerkers wisten dat zij geobserveerd werden.
- Het is niet duidelijk welk onderdeel van de interventie het meeste effect had.
- Er werd geen effect gemeten op infectiecijfers of patiënttevredenheid.
1 Het ging onder andere om nieuwsbrieven met updates over de campagne, badges met het “Gloves Off!”-logo die door medewerkers werden gedragen, een speciaal opgenomen “Gloves Off!”-muziekvideo met zorgprofessionals, handschoenvormige gebakjes (“glove-shaped baked goods”) als luchtige reminder op de werkvloer.
2 De CO₂-reductie, afvalreductie en kostenbesparing gelden voor de twee onderzochte chirurgische afdelingen samen, niet voor het hele ziekenhuis. Het artikel zegt hierover dat de afdelingen gezamenlijk gemiddeld 1.887 bezette verpleegdagen per maand hadden.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.