Amsterdam UMC vergelijkt de milieu-impact van twee gynaecologische zorgpaden

Bronvermelding: Cohen ES, Kouwenberg LHJA, Dürager HV, Snijder LE, Lammerts J, van Bodegraven M, e.a. Environmental impact of minimally invasive procedures: life cycle assessment of two hospital care pathways. Resources, Conservation and Recycling. 1 augustus 2025;222:108441

Minimaal invasieve procedures maken vaak gebruik van veel wegwerp medische hulpmiddelen, apparatuur en energie. Eerdere milieuanalyses richtten zich meestal alleen op de ingreep zelf. Daardoor bleef buiten beeld welke invloed bijvoorbeeld ziekenhuisopname, polikliniekbezoeken en reisbewegingen hebben op de totale milieu-impact. 

Dit onderzoek, uitgevoerd door het Amsterdam UMC, vergelijkt daarom twee klinisch vergelijkbare behandelroutes binnen de gynaecologie: een totale laparoscopische hysterectomie¹ en embolisatie² van de baarmoederslagaders. De onderzoekers voerden een levenscyclusanalyse uit en brachten het volledige zorgpad in kaart, van het eerste polikliniekbezoek tot en met de nacontrole. Daarbij namen zij onder andere de productie van materialen, energiegebruik, sterilisatie, vervoer, afvalverwerking en recycling mee.  Zo wordt zichtbaar welke onderdelen van beide zorgpaden de grootste milieu-impact veroorzaken en waar kansen liggen voor duurzamere zorg en inkoop.

De belangrijkste uitkomsten van de LCA zijn: 

• De hysterectomie veroorzaakte tijdens de ingreep zelf ongeveer drie keer zoveel CO₂-uitstoot en twee keer zoveel afval als de embolisatie. Over het volledige zorgpad was het verschil kleiner, doordat patiënten na een embolisatie gemiddeld langer in het ziekenhuis verbleven. 
• Bij beide procedures waren energiegebruik voor verwarming, ventilatie en airconditioning, reisbewegingen en medische wegwerphulpmiddelen belangrijke impactbronnen. 
• De productie en grondstoffen van wegwerp medische hulpmiddelen waren samen met het elektriciteitsgebruik voor ventilatie, klimaatbeheersing en apparatuur verantwoordelijk voor bijna 70% van de CO₂-voetafdruk van de procedures. Vooral OK-afdekmateriaal, beschermende kleding en handschoenen, spuiten en wegwerp chirurgische instrumenten droegen hieraan bij. 
• Door materialen zoals katoen, polyester, verschillende kunststoffen en staal te recyclen, daalde de berekende CO₂-voetafdruk van de procedures met ongeveer 2 tot 4%. 
• De hysterectomieroute scoorde hoger in 12 van de 18 onderzochte milieucategorieën, waaronder ecotoxiciteit³.

• Het onderzoek is uitgevoerd in één Nederlands academisch ziekenhuis. De resultaten kunnen anders uitvallen in andere ziekenhuizen. 
• Het aantal afvalmetingen was beperkt. De duur van de procedures, de hoeveelheid afval en de inzet van personeel varieerden sterk. 
• Voor sommige geneesmiddelen en materialen ontbraken volledige milieugegevens. 
• Bezoekersvervoer, laboratoriumonderzoek en effecten na de laatste nacontrole zijn niet meegenomen. 
• De volledige recyclingketen kon niet worden gemodelleerd. Daardoor zijn de milieubaten van recycling mogelijk overschat.

¹ Laparoscopische hysterectomie: een operatie waarbij de baarmoeder via enkele kleine sneetjes in de buik wordt verwijderd met behulp van een camera en speciale instrumenten.

² Embolisatie: een minimaal invasieve behandeling waarbij een arts via een dun slangetje een bloedvat afsluit. Daardoor neemt de bloedtoevoer naar het te behandelen weefsel af.

³ Ecotoxiciteit is de mate waarin stoffen schadelijk kunnen zijn voor planten, dieren en andere organismen in het milieu.

Bekijk onze aanbevelingen

De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.