Adoptie van herbruikbare OK-jassen in Belgische ziekenhuizen
Inhoudsopgave
Aanleiding
OK-jassen behoren tot de meest gebruikte wegwerpproducten in ziekenhuizen. Ze worden vaak na éénmalig gebruik weggegooid, terwijl herbruikbare alternatieven beschikbaar zijn. Binnen de Nederlandse zorg staan OK-jassen op nummer 7 van UMCNL’s Top-22 medische wegwerpartikelen met de grootste milieu-impact.
Dit artikel richt zich op de vraag: hoe ziet de overgang naar herbruikbare jassen eruit in de zorgpraktijk? De auteurs onderzoeken welke factoren de adoptie van herbruikbare OK-jassen bevorderen of juist belemmeren.
Resultaten
Het onderzoek is gebaseerd op een vragenlijst onder zorgprofessionals in twee Belgische ziekenhuizen, waarbij de respondenten zijn verdeeld in twee groepen:
- Zorgprofessionals die eerder deelnamen aan een pilot met herbruikbare OK-jassen
- Zorgprofessionals zonder recente praktijkervaring met herbruikbare OK-jassen
De vragenlijst richtte zich op percepties, ervaringen en randvoorwaarden rond het gebruik van herbruikbare OK-jassen. Door de groep in tweeën te splitsen, konden de auteurs verschillen in houding en adoptie-intentie tussen beide groepen vergelijken. De vragenlijst laat de volgende verschillen en inzichten zien:
- Adoptie-intentie en praktijkervaring
Groep 1, zorgprofessionals die eerder deelnamen aan een pilot met herbruikbare OK-jassen, rapporteerden een hogere adoptie-intentie dan Groep 2, zorgprofessionals zonder ervaring met herbruikbare OK-jassen. Dit laat zien dat daadwerkelijk gebruik en praktische ervaring de bereidheid tot acceptatie vergroten. - Zorgen over veiligheid en infectiepreventie
Deze zorgen worden vooral genoemd door zorgprofessionals zonder praktijkervaring (groep 2) en vormen voor hen een belangrijke belemmering voor daadwerkelijk gebruik. - Comfort en gebruiksgemak
Beoordelingen van comfort en gebruiksgemak verschillen tussen beide groepen. Groep 1, zorgprofessionals met praktijkervaring, beoordelen herbruikbare OK-jassen gemiddeld positiever, terwijl groep 2, zonder ervaring, vaker twijfels uiten over draagcomfort en hanteerbaarheid. - Organisatorische randvoorwaarden
In beide groepen worden onduidelijke verantwoordelijkheden tussen inkoop, OK, infectiepreventie en facilitaire diensten genoemd als belemmering voor implementatie. - Logistiek en wasprocessen
Beide groepen zien een goed ingericht systeem voor het inzamelen, reinigen en distribueren van herbruikbare jassen als randvoorwaarde voor een succesvolle implementatie.
Praktische toepasbaarheid
Dit onderzoek laat zien dat praktische ervaring doorslaggevend is voor acceptatie van herbruikbare OK-jassen. Voor zorginkopers betekent dit dat de overstap niet alleen via beleid of aanbesteding loopt, maar vooral via gecontroleerde toepassing in de praktijk.
Concrete handvatten:
Zet een pilot op met een duidelijke scope
Zorgprofessionals die al met herbruikbare OK-jassen hebben gewerkt, rapporteren in dit onderzoek een duidelijk hogere adoptie-intentie dan professionals zonder ervaring. Een pilot laat zorgprofessionals kennismaken met een nieuw product. Start met één OK, één type OK-jas en een afgebakende looptijd. Gebruik de pilot om ervaringen met comfort, infectiepreventie, logistiek en voorraadbeheer te verzamelen.
Leg rollen en verantwoordelijkheden vast vóór de start
Maak vooraf afspraken over wie verantwoordelijk is voor inkoop, uitgifte, inzameling, reiniging, voorraadbeheer en evaluatie. Dit voorkomt vertraging tijdens de pilot en opschaling.
Praktische tip:
Koppel de pilot aan lopende duurzaamheids- of circulaire OK-initiatieven binnen de organisatie of aan sectorbrede programma’s, zodat opschaling eenvoudiger wordt. Zie bijvoorbeeld de pilot van de Groene OK Leiden.
Betrek OK-personeel en infectiepreventie vanaf de start
Organiseer vooraf een gezamenlijke kick-off met OK-gebruikers, infectiepreventie en facilitair/logistiek. Gebruik hun input bij de selectie van het product en de inrichting van de pilot.
Onderbouw de keuze met meerdere argumenten
Gebruik naast milieuvoordelen ook andere resultaten uit de pilot, zoals gebruikerservaringen, betrouwbaarheid van levering en reductie van wegwerpafval, in besluitvorming en interne communicatie.
Wil je meer praktische informatie hierover lezen? Bekijk deze links:
- De Groene OK - Gebruikerservaring van herbruikbare en wegwerpbare operatiejassen in kaart gebracht
- De Groene Z - Steriele OK-jas
- Groene Zorg Alliantie - Herbruikbare steriele operatiejassen!
- Green Team OK Leiden - OK-kleding niet meer met per stuk verpakt
- Haga Ziekenhuis - Van disposable overall naar wasbare jassen op de OK
Beperkingen
- Het onderzoek is kwalitatief van aard en gebaseerd op interviews en praktijkervaringen.
- De focus ligt op de adoptie van een nieuw product, niet op kwantitatieve milieuwinsten zoals CO₂-reductie.
Disclaimer
De inzichten op deze pagina zijn bedoeld als praktische handreiking voor het maken van duurzamere inkoop en gebruik van medische hulpmiddelen. Hoe ze worden toegepast, verschilt per organisatie en situatie en vraagt altijd om maatwerk. De informatie is deels samengesteld met behulp van AI en vervolgens gecontroleerd door inhoudelijke deskundigen. Heb jij opmerkingen of suggesties over bovenstaande informatie? Laat het ons weten via de button in onderstaand contactblok.